گزارشها از بررسی گزینههای جدید نظامی آمریکا و اسرائیل علیه زیرساختهای انرژی ایران حکایت دارد؛ با این حال، هنوز تصمیم نهایی برای آغاز عملیات گسترده گرفته نشده است. در همین حال، یک مقام اسرائیلی گفته است که تلآویو از تصمیمی برای بازگشت به عملیات نظامی گسترده علیه ایران اطلاعی ندارد.
در حالی که تنش میان ایران، آمریکا و اسرائیل همچنان ادامه دارد، گزارشهایی درباره بررسی احتمال حملات تازه به زیرساختهای انرژی ایران منتشر شده است؛ اقدامی که در صورت اجرا میتواند پیامدهای سنگینی برای اقتصاد و بازار انرژی منطقه داشته باشد.
بر اساس گزارش شبکه CBS، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در مقطعی گزینه حمله به تأسیسات مرتبط با انرژی ایران را بررسی کردهاند. نیروگاهها و پالایشگاهها از جمله اهدافی بودند که در این سناریو مطرح شدهاند. با این حال، در زمان انتشار آن گزارش، دونالد ترامپ هنوز دستور نهایی برای اجرای حملات را صادر نکرده بود.
تصمیم نهایی هنوز مشخص نیست
یکی از نکات مهم درباره این گزارشها، تفاوت میان بررسی گزینه نظامی و تصمیم قطعی برای اجرای حمله است.
منابع آمریکایی گفتهاند طرحهای مختلفی درباره نحوه برخورد با زیرساختهای انرژی ایران مطرح شده، اما تصمیم نهایی درباره اجرای آنها به رئیسجمهور آمریکا واگذار شده است.
از سوی دیگر، یک مقام اسرائیلی نیز گفته بود که اسرائیل از تصمیمی برای ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران مطلع نیست و درخواستی برای پیوستن به چنین عملیات نظامی دریافت نکرده است.
به همین دلیل، در شرایط فعلی نمیتوان از آغاز یک عملیات جدید آمریکا و اسرائیل علیه ایران بهعنوان یک اتفاق قطعی خبر داد.
چرا زیرساختهای انرژی اهمیت دارد؟
زیرساختهای انرژی ایران از حساسترین بخشهای اقتصادی کشور محسوب میشوند. پالایشگاهها، نیروگاهها، پایانههای نفتی و دیگر تأسیسات مرتبط با انرژی، علاوه بر نقش اقتصادی، برای تأمین نیازهای داخلی نیز اهمیت دارند.
هدف قرار گرفتن چنین تأسیساتی میتواند فراتر از خسارت مستقیم نظامی باشد و بر تولید برق، سوخت، صادرات نفت و فعالیتهای اقتصادی اثر بگذارد.
از همین رو، احتمال حمله به این بخشها نگرانیهایی را درباره پیامدهای اقتصادی در داخل ایران و همچنین واکنش بازار جهانی انرژی ایجاد کرده است.
نگرانی از تأثیر بر بازار نفت
هرگونه حمله گسترده به تأسیسات نفت و انرژی ایران میتواند بازار جهانی نفت را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ بهخصوص اگر درگیری به تأسیسات صادراتی یا مسیرهای انتقال انرژی در خلیج فارس کشیده شود.
تنگه هرمز در این میان اهمیت ویژهای دارد. ادامه تنش در این آبراه میتواند حملونقل نفتکشها را مختل کند و نگرانی درباره عرضه جهانی نفت را افزایش دهد. رویترز نیز در گزارش تازه خود از ادامه تنش در اطراف تنگه هرمز و کاهش شدید جریان حملونقل نفت در این مسیر خبر داده است.
واکنش احتمالی ایران
تهران پیشتر هشدار داده است که در صورت هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی ایران، ممکن است واکنش متقابل نشان دهد.
در گزارشهای پیشین نیز مقامهای ایرانی تهدید کردهاند که در صورت حمله به زیرساختهای انرژی کشور، تأسیسات انرژی در منطقه میتواند در معرض حملات تلافیجویانه قرار گیرد.
چنین سناریویی میتواند دامنه درگیری را از خاک ایران فراتر ببرد و تأسیسات انرژی کشورهای منطقه را نیز در معرض خطر قرار دهد.
آیا حمله جدید نزدیک است؟
در حال حاضر نمیتوان با قطعیت گفت که آمریکا و اسرائیل تصمیم گرفتهاند عملیات نظامی گسترده جدیدی علیه ایران آغاز کنند.
آنچه از گزارشهای موجود میتوان نتیجه گرفت این است که گزینههای نظامی همچنان روی میز هستند و حمله به زیرساختهای انرژی یکی از سناریوهای مورد بررسی بوده است؛ اما درباره اجرای آن تصمیم قطعی اعلام نشده است.
از سوی دیگر، همزمان با تهدیدهای نظامی، واشینگتن فشار اقتصادی علیه تهران را نیز افزایش داده و قرار است جزئیات تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران اعلام شود. رویترز گزارش داده که تنش میان دو طرف همچنان بالاست و تلاشهای دیپلماتیک برای حل بحران در وضعیت نامعلومی قرار دارد.
بنابراین، در شرایط فعلی دو مسیر همزمان در برابر تهران و واشینگتن قرار دارد: افزایش فشار اقتصادی و احتمال تشدید دوباره فشار نظامی.