ارتش اسرائیل اعلام کرد دو پرونده جنجالی مربوط به جنگ غزه را به تحقیقات کیفری ارجاع میدهد؛ یکی کشتهشدن هند رجب، دختر پنجساله فلسطینی، اعضای خانوادهاش و دو امدادگر در سال ۲۰۲۴ و دیگری کشتهشدن ۱۵ نیروی امدادی و بشردوستانه در رفح در مارس ۲۰۲۵. این تصمیم پس از بررسی عملکرد نیروهای اسرائیلی اتخاذ شده، اما سازمانهای حقوق بشری میگویند تحقیقات داخلی ارتش در گذشته بهندرت به کیفرخواست و محکومیت منجر شده است.
ارتش اسرائیل روز چهارشنبه اعلام کرد تحقیقات کیفری درباره دو مورد از پرمناقشهترین حوادث جنگ غزه آغاز خواهد کرد. این تصمیم پس از بررسیهای داخلی درباره عملکرد نیروهای نظامی گرفته شده و پروندهها اکنون برای تحقیق توسط سازوکار قضایی نظامی اسرائیل پیگیری خواهند شد.
نخستین پرونده به هند رجب مربوط میشود؛ دختربچه فلسطینی که ۲۹ ژانویه ۲۰۲۴ همراه بستگانش در خودرویی در غزه گرفتار شده بود. او ساعتها از طریق تلفن با هلال احمر فلسطین در تماس بود و درخواست کمک میکرد. امدادگرانی که برای نجات او اعزام شدند نیز بعداً ارتباطشان قطع شد و ۱۲ روز بعد اجساد هند، بستگانش و دو نیروی آمبولانس پیدا شد.
ارتش اسرائیل اکنون تأیید کرده نیروهایش به خودروی حامل هند و همچنین آمبولانس اعزامی برای نجات او تیراندازی کردهاند. پیشتر ارتش حضور نیروهایش در نزدیکی محل حادثه را رد کرده بود. ارتش گفته بررسیهای تازه درباره ناهماهنگی در حرکت آمبولانس هلال احمر، زمینه ارجاع پرونده به تحقیقات کیفری را فراهم کرده است.
پرونده دوم به حادثه مارس ۲۰۲۵ در نزدیکی رفح مربوط میشود. در آن واقعه ۱۵ نفر از کارکنان هلال احمر فلسطین، دفاع مدنی و نیروهای امدادی وابسته به سازمان ملل کشته شدند. اجساد آنها بعداً در نزدیکی خودروهای امدادی تخریبشده و در زیر خاک پیدا شد.
ارتش اسرائیل ابتدا گفته بود نیروهایش به خودروهایی شلیک کردند که بدون علائم هشداردهنده و بهشکلی مشکوک به مواضع نظامی نزدیک میشدند. اما انتشار تصاویر ثبتشده با تلفن همراه نشان داد برخی خودروهای امدادی با چراغهای اضطراری روشن و نشانههای قابل مشاهده حرکت میکردند و همین مسئله روایت اولیه ارتش را زیر سؤال برد.
آسوشیتدپرس گزارش داده تصمیم تازه پس از بررسی حدود ۱۵۰ مورد از عملکرد نیروهای اسرائیلی در جنگ غزه اعلام شده است. با این حال ارتش تصمیم گرفته درباره سه پرونده دیگر مرتبط با کشتهشدن امدادگران، از جمله حمله آوریل ۲۰۲۴ به کاروان World Central Kitchen که هفت امدادگر در آن جان باختند، تحقیقات کیفری تازهای آغاز نکند.
سازمانهای حقوق بشری نسبت به نتیجه تحقیقات تازه محتاط هستند. یش دین، یک سازمان حقوق بشری اسرائیلی، میگوید تنها بخش بسیار کوچکی از تحقیقات مربوط به کشتهشدن فلسطینیان در سالهای گذشته به صدور کیفرخواست منتهی شده است. به همین دلیل منتقدان خواهان تحقیقات مستقل و خارج از ساختار ارتش اسرائیل هستند.
هلال احمر فلسطین نیز گفته صرف آغاز تحقیقات کافی نیست و نیروهای پزشکی و خودروهای امدادی بر اساس قوانین بینالمللی باید در زمان انجام مأموریتهای بشردوستانه مورد حفاظت قرار گیرند. یکی از امدادگرانی که از حادثه رفح جان سالم به در برده نیز خواستار پاسخگویی عاملان کشتهشدن همکارانش شده است.
ارتش اسرائیل میگوید عمداً غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد و حماس را متهم میکند که از جمعیت غیرنظامی برای پوشش فعالیتهای نظامی استفاده میکند. با این حال، دو پرونده تازه به دلیل شهرت جهانی و پرسشهای طولانی درباره نحوه عملکرد نیروهای اسرائیلی، احتمالاً آزمونی جدی برای نظام تحقیقات داخلی ارتش خواهد بود.