همزمان با ورود عباس عراقچی به ژنو، رسانهای اسرائیلی مدعی شد جمهوری اسلامی قصد دارد با پیشنهاد ورود شرکتهای آمریکایی به بخش انرژی و معدن، فضای مذاکرات را به نفع خود تغییر دهد.
در حالی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، برای مذاکرات صبح سهشنبه وارد ژنو شده است، روزنامه اسرائیلی اسرائیل هیوم در گزارشی مدعی شد تهران در آستانه این گفتوگوها، طرحی اقتصادی برای جلب نظر تیم نزدیک به دونالد ترامپ آماده کرده است.
این روزنامه با اشاره به دیدار پیشرو میان عراقچی و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نوشت تهران بر این باور است که فراهم کردن زمینه حضور شرکتهای آمریکایی در حوزههایی چون نفت و گاز، بازسازی پالایشگاهها، صنایع معدنی و حتی خرید هواپیماهای مسافربری میتواند منافع ملموسی برای ایالات متحده ایجاد کند؛ منافعی که در صورت دستیابی به توافق، به حفظ آن نیز کمک خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، انتظار میرود نمایندگان جمهوری اسلامی در نشست ژنو برنامهای تفصیلی ارائه دهند که شامل امکان فعالیت شرکتهای آمریکایی در پروژههای انرژی و زیرساختی ایران باشد. همزمان، تهران خواستار آزادسازی سریع دهها میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده و کاهش تحریمها متناسب با پیشرفت مذاکرات خواهد شد.
منابع دیپلماتیک منطقهای که با اسرائیل هیوم گفتوگو کردهاند، این رویکرد را تلاشی حسابشده برای بهرهگیری از نگاه تجاری دونالد ترامپ و حلقه نزدیک به او توصیف کردهاند؛ نگاهی که در تصمیمهای اخیر واشینگتن درباره توافقهای معدنی با اوکراین و سیاست انرژی در ونزوئلا نیز دیده شده است.
در همین حال، حمید قنبری، معاون امور دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، پیشتر اعلام کرده بود که پیشنهاد تهران به واشینگتن شامل اجازه فعالیت شرکتهای آمریکایی در میادین نفت و گاز، سرمایهگذاری در پروژههای معدنی با بازده سریع و حتی خرید هواپیما از سازندگان آمریکایی است. او تأکید کرده بود هر توافق پایدار نیازمند آن است که آمریکا «بازده اقتصادی قابل توجه و سریع» دریافت کند.
اسرائیل هیوم همچنین یادآور شده که جمهوری اسلامی در ازای این مشوقهای اقتصادی، خواستار اقدام فوری برای آزادسازی داراییهای بلوکهشده و کاهش تحریمهاست. این روزنامه با رویکردی انتقادی مدعی شد که در توافق پیشین سال ۲۰۱۵ نیز بخشی از منابع آزادشده صرف تقویت توان نظامی و حمایت از گروههای منطقهای شده بود.
قرار است مذاکرات سهشنبه در ژنو برگزار شود و پس از پایان این دور، طرفین درباره ادامه گفتوگوها یا بازگشت برای مشورت تصمیم بگیرند. دونالد ترامپ نیز هشدار داده که جمهوری اسلامی باید «در بازهای کوتاه» به توافق برسد، در غیر این صورت با پیامدهایی جدی روبهرو خواهد شد.
آنچه در این مرحله برجسته شده، چرخش تمرکز از امنیت به اقتصاد است. تهران ظاهراً میکوشد مذاکرات را از زمینِ صرفاً هستهای و نظامی به زمین منافع اقتصادی منتقل کند؛ زمینی که برای رئیسجمهوری با پیشینه تجاری جذابتر است. با این حال، تجربه توافقهای پیشین نشان داده که بدون تضمینهای حقوقی و چارچوب روشن تحریمها، شرکتهای بزرگ آمریکایی بهسادگی وارد بازار پرریسک ایران نمیشوند. بنابراین، حتی اگر «بسته اقتصادی» روی میز قرار گیرد، سرنوشت آن بیش از هر چیز به موازنه سیاسی در واشینگتن و سطح اعتماد متقابل بستگی خواهد داشت.