همزمان با تشدید تنشها میان ایالات متحده و ایران و گسترش اختلافات تجاری آمریکا با شرکای سنتیاش، گزارشهای بینالمللی از تلاش فشرده متحدان واشینگتن برای جلوگیری از تشدید بحران و باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی در خاورمیانه حکایت دارد.
در هفتههای اخیر، روابط پرتنش میان ایالات متحده آمریکا و ایران وارد مرحلهای حساس شده است. در حالی که واشینگتن از یکسو با اعمال یا تهدید به اعمال تعرفههای جدید تجاری، فشار اقتصادی بر برخی شرکای خود را افزایش داده، از سوی دیگر اختلافات دیرینه با تهران بر سر پرونده هستهای و مسائل امنیت منطقهای بار دیگر به کانون توجه بازگشته است.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، شماری از متحدان آمریکا در اروپا و خاورمیانه نگران آن هستند که همزمانی تنشهای تجاری و بحرانهای ژئوپلیتیکی، خطر بیثباتی گستردهتری را در منطقه بهدنبال داشته باشد. به همین دلیل، این کشورها تلاش کردهاند با ایفای نقش میانجی، از تشدید تقابل مستقیم میان تهران و واشینگتن جلوگیری کنند.
در همین چارچوب، کشورهایی مانند امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی بهطور علنی بر ضرورت حلوفصل اختلافات از مسیر گفتوگو تأکید کردهاند. یک مقام ارشد منطقهای به رویترز گفته است: «خاورمیانه در شرایط کنونی، بیش از هر زمان دیگری به دیپلماسی نیاز دارد و تحمل یک درگیری جدید را ندارد.»
در سوی دیگر، مذاکرات احتمالی میان ایران و آمریکا همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. منابع دیپلماتیک میگویند اختلاف نظر بر سر دستور کار مذاکرات، تضمینهای اقتصادی و سطح تعهدات طرفین، مانع از پیشرفت سریع گفتوگوها شده است. با این حال، ادامه تماسهای غیرمستقیم از طریق میانجیها نشان میدهد که دو طرف هنوز گزینه دیپلماسی را کاملاً کنار نگذاشتهاند.
بُعد اقتصادی؛ تعرفهها و نگرانی متحدان
همزمان با این تحولات، سیاستهای تجاری دولت آمریکا و تهدید به وضع تعرفههای جدید، نگرانی شرکای اروپایی و آسیایی واشینگتن را برانگیخته است. به گزارش آسوشیتدپرس، برخی از این کشورها در واکنش به سیاستهای تجاری آمریکا، بهدنبال تقویت همکاریهای اقتصادی دوجانبه و چندجانبه میان خود رفتهاند تا وابستگیشان به بازار آمریکا را کاهش دهند.
کارشناسان معتقدند تلاقی جنگ تعرفهها با تنشهای امنیتی در خاورمیانه میتواند فشار مضاعفی بر اقتصاد جهانی وارد کند و همین موضوع، انگیزه متحدان آمریکا برای مهار بحران سیاسی با ایران را افزایش داده است.
تحلیلگران سیاست خارجی بر این باورند که وضعیت کنونی، نوعی «آزمون همزمان» برای واشینگتن و متحدانش است؛ آزمونی که در آن موفقیت یا شکست دیپلماسی با ایران میتواند پیامدهایی فراتر از خاورمیانه داشته باشد. در شرایطی که تنشهای اقتصادی و امنیتی بهطور موازی در حال تشدید است، نقشآفرینی میانجیگران منطقهای و حفظ کانالهای گفتوگو، بیش از هر زمان دیگری برای جلوگیری از ورود منطقه به یک بحران تازه حیاتی به نظر میرسد.