گزارش شهربهشهر از گسترش سرکوب دانشآموزان در سایه اعتراضات
همزمان با ادامه فضای امنیتی در کشور، گزارشهای متعدد از شهرهای مختلف ایران نشان میدهد که فشار نهادهای امنیتی از خیابانها به مدارس و محیطهای آموزشی کشیده شده است؛ جایی که دانشآموزان، مدیران و حتی معلمان با تهدید، احضار، بازداشت و اخذ تعهد کتبی روبهرو شدهاند. مدارس که باید محل آموزش و آرامش باشند، حالا برای بسیاری از دانشآموزان به فضایی پرتنش و امنیتی تبدیل شدهاند.
مدارس؛ خط مقدم کنترل امنیتی
بر اساس گزارشهای میدانی و روایتهای منتشرشده از منابع مستقل، نیروهای امنیتی در هفتههای اخیر حضور خود را در اطراف و داخل مدارس افزایش دادهاند. این اقدامات شامل احضار مدیران، بازجویی غیررسمی از دانشآموزان، کنترل پوشش، بررسی تلفنهای همراه و حتی تهدید به بازداشت بوده است.
در برخی مدارس، دانشآموزان مجبور به امضای تعهدنامههایی شدهاند که در آنها از هرگونه «رفتار اعتراضی» یا حتی گفتوگو درباره تحولات اخیر منع شدهاند. در مواردی نیز از دانشآموزان اثر انگشت گرفته شده است؛ اقدامی که واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی به همراه داشته است.
گزارشهای شهربهشهر
اطلاعات گردآوریشده نشان میدهد این فشارها محدود به یک منطقه خاص نیست:
-
تهران: احضار مدیران مدارس، حضور نیروهای امنیتی در اطراف مدارس متوسطه و تهدید دانشآموزان به معرفی به نهادهای امنیتی.
-
تبریز: بسته شدن موقت برخی مدارس دولتی و افزایش حضور نیروهای امنیتی بهویژه در مدارس دخترانه.
-
سنندج: گزارشهایی از بازداشت دانشآموزان و فشار بر خانوادهها برای سکوت رسانهای.
-
زاهدان: بازجویی غیررسمی از دانشآموزان و ایجاد فضای رعب در مدارس مناطق حاشیهای.
-
آبادان: اخذ تعهد کتبی و تهدید به اخراج یا معرفی به نهادهای امنیتی.
-
ملایر و همدان: بازداشت چند دانشآموز پس از خروج از مدرسه و احضار والدین.
-
مشهد: کنترل شدید پوشش و حضور نیروهای لباسشخصی در اطراف مدارس.
آموزش یا نظارت امنیتی؟
برخی گزارشها حاکی از آن است که در تعدادی از مدارس، از دانشآموزان خواسته شده درباره اعتراضات اخیر «انشا» بنویسند؛ اقدامی که از نگاه ناظران، بیش از آنکه آموزشی باشد، ابزاری برای شناسایی و رصد دیدگاههای دانشآموزان تلقی میشود.
فعالان حقوق کودک هشدار میدهند که این روند میتواند آثار روانی عمیقی بر دانشآموزان برجای بگذارد و حق آموزش امن را نقض کند.
آنچه از مجموع این گزارشها برمیآید، نشاندهنده تغییر کارکرد مدارس از نهاد آموزشی به ابزار کنترل امنیتی است. به نظر میرسد نهادهای امنیتی، دانشآموزان را بهعنوان یکی از حلقههای حساس اعتراضات اجتماعی شناسایی کردهاند و تلاش دارند از سنین پایین، فضای بازدارنده ایجاد کنند.
کارشناسان هشدار میدهند که امنیتیسازی مدارس نهتنها بحران آموزشی را تشدید میکند، بلکه شکاف بیاعتمادی میان نسل جوان و ساختار رسمی را عمیقتر خواهد کرد؛ شکافی که پیامدهای آن میتواند فراتر از فضای آموزشی، آینده اجتماعی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.