ایران و عمان در مذاکرات اخیر خود در تهران بر سر همکاری برای ایجاد یک کریدور موقت کشتیرانی در تنگه هرمز به توافق رسیدهاند؛ طرحی که میتواند نخستین گام عملی برای بازگرداندن تردد کشتیهای تجاری به این آبراه راهبردی باشد. دو کشور همچنین درباره پاکسازی مینها و ایجاد سازوکار دائمی برای مدیریت تردد در تنگه هرمز مذاکره خواهند کرد.
وزیر خارجه عمان و وزیر خارجه ایران روز سهشنبه در تهران درباره وضعیت تنگه هرمز و راههای ازسرگیری رفتوآمد کشتیها در این آبراه گفتوگو کردند. بر اساس بیانیه مشترک دو کشور، مذاکرات بر ایجاد چارچوبی مرحلهای برای مدیریت کشتیرانی متمرکز بوده و طرفین به دنبال ایجاد مبنایی عملی برای اجرای این طرح هستند.
مهمترین بخش توافق اولیه، ایجاد یک مسیر موقت دریانوردی برای عبور کشتیهاست. همزمان ایران و عمان پروژهای برای شناسایی و پاکسازی مینهای احتمالی در مسیر کشتیرانی را نیز بررسی خواهند کرد.
مقامهای دو کشور قرار است در مرحله بعد درباره ایجاد یک کریدور دائمی، نحوه مدیریت تنگه، تبادل اطلاعات، کنترل ترافیک دریایی و ارائه خدمات ناوبری و امنیتی مذاکره کنند.
وزیر خارجه عمان اعلام کرده است که امیدوار است دو کشور بهزودی بتوانند ایجاد کریدور موقت را رسماً اعلام کنند. او همچنین تأکید کرده که هدف مذاکرات، رسیدن به یک راهحل پایدار برای وضعیت تنگه هرمز است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، جزئیات بیشتری از مسیر پیشنهادی ارائه کرده است. بر اساس توضیحات او، کشتیهایی که از دریای عمان وارد خلیج فارس میشوند، از مسیری عبور خواهند کرد که در محدوده آبهای ایران قرار دارد؛ در مسیر خروجی نیز کشتیها از بخشهایی از آبهای ایران و عمان عبور خواهند کرد.
به گفته غریبآبادی، مذاکرات میان دو کشور طی ۳۰ تا ۶۰ روز آینده ادامه خواهد داشت تا چارچوبی بلندمدت برای فعالیت کشتیرانی در تنگه هرمز شکل بگیرد.
این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که تنگه هرمز از زمان آغاز جنگ ایران و آمریکا عملاً با اختلال جدی در تردد کشتیها مواجه شده است. این وضعیت نگرانیهای زیادی را درباره صادرات نفت و گاز و امنیت انرژی در بازارهای جهانی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، نقش آمریکا در آینده این توافق همچنان نامشخص است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر نسبت به دخالت عمان در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز هشدار داده بود و موضعی تند در قبال هرگونه اقدامی که به گفته او مانع مذاکرات واشینگتن و تهران شود، اتخاذ کرده است.
در همین حال، مقامهای ایران و پاکستان نیز درباره وضعیت تنگه هرمز و راههای پایان دادن به جنگ گفتوگو کردهاند. یک هیئت پاکستانی اخیراً در تهران با مقامهای ایرانی دیدار کرد و تلاشهایی برای احیای روند مذاکرات صلح و کاهش تنش در منطقه انجام شد.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و بازگشت تدریجی کشتیهای تجاری به این آبراه میتواند تأثیر قابل توجهی بر بازار نفت، هزینه حملونقل دریایی و امنیت انرژی در منطقه داشته باشد.
با این حال، توافق فعلی هنوز به معنای بازگشایی کامل و دائمی تنگه هرمز نیست و جزئیات مربوط به نحوه اجرای کریدور، امنیت مسیر و نقش ایران، عمان و سایر طرفهای درگیر همچنان باید در مذاکرات آینده مشخص شود.