در آستانه نشست سران ناتو در آنکارا، مقامهای ترکیه بیش از ۱۰۰ نفر از شرکتکنندگان در راهپیمایی ضد ناتو را بازداشت کردند؛ همزمان، تدابیر امنیتی در پایتخت ترکیه افزایش یافته و بخشی از شهر برای برگزاری نشست رهبران کشورهای عضو ناتو محدود شده است.
مقامهای ترکیه روز یکشنبه بیش از ۱۰۰ نفر از شرکتکنندگان در راهپیمایی ضد ناتو در آنکارا را بازداشت کردند؛ اعتراضی که به دعوت حزب کمونیست ترکیه، TKP، و در آستانه نشست سران ناتو در پایتخت این کشور برگزار شده بود.
ترکیه قرار است روزهای سهشنبه و چهارشنبه میزبان رهبران ۳۲ کشور عضو ناتو و همچنین مقامهایی از کشورهای شریک این پیمان باشد. در آستانه این نشست، نیروهای امنیتی در آنکارا تدابیر گستردهای اعمال کردهاند؛ از جمله ممنوعیت تجمعات، ایجاد موانع امنیتی در بخشهایی از شهر و بستن برخی مسیرها. رویترز نیز پیشتر گزارش داده بود که نشست ناتو در آنکارا با حضور رهبران کشورهای عضو، از جمله دونالد ترامپ، برگزار میشود و محورهایی مانند تعهد به دفاع جمعی و پروندههای امنیتی منطقهای در دستور کار آن قرار دارد.
حزب کمونیست ترکیه در بیانیهای اعلام کرد که راهپیمایی اعتراضی در میدان مرکزی کیزیلآی آنکارا سازماندهی شده بود و بیش از ۱۰۰ عضو این حزب، از جمله برخی مدیران و مسئولان آن، بازداشت شدند.
تصاویر منتشرشده از این تجمع، معترضان را نشان میداد که با پرچمهای خود شعارهایی علیه ناتو سر میدادند. بر اساس گزارش رویترز، برخی از شعارها شامل «ناتوی قاتل، از کشور بیرون برو» و «راه عبور برای ناتو وجود ندارد» بود. پلیس ضدشورش برای متفرق کردن معترضان از گاز اشکآور استفاده کرد.
همزمان با اعتراضات آنکارا، حزب کمونیست ترکیه تجمع جداگانهای نیز در استانبول برگزار کرد. صدها نفر از میدان تقسیم تا دولماباغچه راهپیمایی کردند. در منطقه کادیکوی استانبول نیز دو تجمع جداگانه از سوی گروههای چپگرا برگزار شد. با وجود حضور سنگین پلیس، گزارشها حاکی از آن است که در اعتراضات استانبول درگیری جدی رخ نداد.
کمال اوکویان، دبیرکل حزب کمونیست ترکیه، در استانبول گفت معترضان در نقاط مختلف ترکیه گرد هم آمدهاند تا مخالفت خود را با ناتو اعلام کنند. او گفت: «گفته بودیم آنکارا را به حامیان ناتو واگذار نمیکنیم و اجازه نمیدهیم آنکارا ساکت بماند. به این وعده عمل کردیم.»
دولت ترکیه بلافاصله درباره اعتراضات و بازداشتها اظهارنظری نکرد. با این حال، فضای امنیتی در ترکیه در روزهای منتهی به نشست ناتو تشدید شده است. رویترز چند روز پیش گزارش داده بود که متحدان ناتو در سالهای اخیر انتقادهای علنی خود از وضعیت حقوق بشر در ترکیه را کاهش دادهاند، در حالی که نگرانیها درباره بازداشتها و محدودیتهای سیاسی در این کشور ادامه دارد.
بر اساس گزارشها، مقامهای ترکیه ماه گذشته در چارچوب عملیات ضدتروریسم در آنکارا ۲۲۵ نفر را بازداشت کردند که از میان آنها ۱۰۳ نفر بازداشت رسمی شدند. رسانهها همچنین روز یکشنبه از بازداشت ۳۹ نفر دیگر، از جمله روزنامهنگاران رسانههای مستقل، فعالان و دانشگاهیان، در عملیاتهای ضدتروریسم در نقاط مختلف کشور خبر دادند.
تونجر باکرهان، رئیس مشترک حزب دموکراتیک خلقها، DEM، و کمال قلیچداراوغلو، رئیس منصوبشده قضایی حزب جمهوریخواه خلق، CHP، این بازداشتها را محکوم کردند و آن را مانعی در برابر حقوق اساسی شهروندان دانستند.
باکرهان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که دولت ترکیه با استفاده از نشست ناتو بهعنوان بهانه، کشور را به «بازداشتگاه» تبدیل کرده است. او افزود: «ما روزهایی شبیه حکومت نظامی اعلامنشده را تجربه میکنیم.»
دادستانهای ترکیه پیشتر گفته بودند این عملیاتها بخشی از تلاش برای شناسایی فعالیت گروههای شبهنظامی است، اما اشاره مستقیمی به ارتباط آنها با نشست ناتو نکردهاند.
نشست ناتو در آنکارا در شرایطی برگزار میشود که ترکیه تلاش دارد نقش خود را در معادلات امنیتی غرب برجستهتر کند. رجب طیب اردوغان پیشتر گفته بود این نشست باید بر «وحدت و تابآوری» ناتو تأکید کند و خواستار رفع محدودیتهای دفاعی علیه ترکیه و مشارکت بیشتر آنکارا در ساختارهای امنیتی اروپا شده بود.
با این حال، بازداشت معترضان ضد ناتو و تشدید فضای امنیتی در آستانه نشست، بار دیگر مسئله آزادی تجمع، آزادی بیان و برخورد دولت ترکیه با مخالفان سیاسی را در کانون توجه قرار داده است.