دونالد ترامپ اعلام کرد هیچ مذاکرهای میان آمریکا و ایران در جریان نیست و گفتوگویی نیز برنامهریزی نشده است؛ موضعی که با اظهارات یک روز قبل جرد کوشنر درباره ادامه تماسها تفاوت دارد. همزمان واشینگتن میگوید تنگه هرمز باز است، اما تهران این ادعا را رد کرده و بازگشایی کامل این آبراه را به پایان محاصره بنادر ایران، کاهش تحریمها و توقف تهدیدهای نظامی آمریکا مشروط کرده است.
بنبست میان تهران و واشینگتن پس از پایان مهلت توافق موقت ماه ژوئن عمیقتر شده است. دونالد ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد در حال حاضر هیچ مذاکره یا گفتوگویی با جمهوری اسلامی انجام نمیشود و برنامهای نیز برای آغاز مذاکرات وجود ندارد.
رئیسجمهوری آمریکا در عین حال تأکید کرد محاصره دریایی ایران همچنان برقرار است، اما مدعی شد تنگه هرمز برای کشتیرانی باز و عملیاتی است و مینهای موجود در مسیر نیز پاکسازی یا منهدم شدهاند. این ارزیابی با روایت تهران و آمار محدود تردد کشتیها از این آبراه همخوانی ندارد.
موضع تازه ترامپ تنها یک روز پس از آن مطرح شد که جرد کوشنر گفته بود تماسها با ایران همچنان ادامه دارد و حتی آنها را قویتر از گذشته توصیف کرده بود. تفاوت این دو روایت، ابهام درباره وجود یا نبود کانالهای ارتباطی میان دو طرف را افزایش داده است.
در طرف مقابل، تهران میگوید تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند مگر اینکه آمریکا شروط توافق موقت را اجرا کند. محمدباقر قالیباف گفته است از جمله مطالبات ایران، پایان محاصره بنادر، لغو تحریمهای نفتی، آزادسازی داراییهای مسدودشده و توقف تهدیدها و عملیات نظامی آمریکا است.
اختلاف لفظی دو طرف در حالی ادامه دارد که وضعیت واقعی کشتیرانی نیز همچنان عادی نشده است. دادههای اولیه نشان میدهد تعداد عبور کشتیها از تنگه هرمز روز دوشنبه همچنان تکرقمی بوده؛ سطحی بسیار پایینتر از حجم تردد پیش از جنگ. پیش از آغاز درگیری، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر عبور میکرد.
تنش دریایی روز سهشنبه با یک حادثه تازه نیز همراه شد. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، UKMTO، اعلام کرد یک شناور هنگام خروج از تنگه هرمز با یک پرتابه ناشناس برخورد کرده است. بر اساس گزارش اولیه، موتورخانه کشتی آسیب دیده و یکی از خدمه نیز دچار جراحت شده است. گارد ساحلی عمان برای کمک به باقی خدمه وارد عمل شد و در زمان انتشار گزارش، عامل حمله مشخص نشده بود.
همزمان وزارت دفاع امارات اعلام کرد دو موشک بالیستیک را که به ارزیابی این کشور از ایران و با هدف ترافیک دریایی شلیک شده بودند شناسایی کرده است. ابوظبی گفت هر دو موشک در دریا سقوط کردند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این ادعا را بیاساس خواند و تهران مسئولیت آن را رد کرد.
تفاهمنامهای که در ۱۷ ژوئن میان ایران و آمریکا شکل گرفت، ۶۰ روز برای دستیابی به توافقی گستردهتر درباره برنامه هستهای ایران، تحریمهای آمریکا و دیگر اختلافات در نظر گرفته بود. این دوره ۱۷ اوت بدون دستیابی به توافق نهایی به پایان رسید و ترامپ نیز پیشتر گفته بود قصد تمدید آن را ندارد.
با وجود بنبست کنونی، تهران میگوید درِ گفتوگو را کاملاً نبسته است. محمد مخبر، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، گفته ایران همچنان آماده مذاکره است اما گفتوگو را با «تسلیم» یکسان نمیداند. در مقابل، دولت آمریکا هشدار داده ابزارهای بیشتری برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران در اختیار دارد.
ادامه این وضعیت بازار انرژی را نیز تحت فشار قرار داده است. نفت برنت سهشنبه در حدود ۹۱ دلار برای هر بشکه بسته شد و نگرانی درباره طولانی شدن بحران هرمز اکنون بیش از گذشته در قیمتهای بازار منعکس شده است. تحلیل رویترز نشان میدهد معاملهگران بهتدریج بحران طولانیمدت در این آبراه را بهعنوان یک سناریوی جدی در نظر میگیرند.