دبی، امارات متحده عربی (AP) — تلویزیون دولتی ایران روز سهشنبه برای نخستینبار بهطور رسمی به بالا بودن شمار کشتهشدگان سرکوب اعتراضات سراسری اذعان کرد و گفت این کشور «شهدای زیادی» داده است.
در این گزارش به نقل از احمد موسوی، رئیس بنیاد شهید، آمده است.
گوینده تلویزیون بیانیهای را قرائت کرد که در آن گفته شده بود «گروههای مسلح و تروریستی» کشور را «به تقدیم شهدای فراوان به درگاه خداوند» وادار کردهاند.
این اذعان در حالی مطرح شد که فعالان حقوق بشری اعلام کردند شمار کشتهشدگان از ۲ هزار نفر عبور کرده است.
این یک خبر فوری است. گزارش قبلی آسوشیتدپرس در ادامه میآید:
دبی، امارات متحده عربی (AP) — فعالان حقوق بشری روز سهشنبه اعلام کردند شمار قربانیان اعتراضات سراسری در ایران از ۲ هزار نفر فراتر رفته است. همزمان، ایرانیان پس از چند روز برای نخستینبار توانستند با خارج از کشور تماس تلفنی برقرار کنند؛ تماسهایی که پس از قطع گسترده ارتباطات توسط حکومت در جریان سرکوب معترضان ممکن شده است.
بر اساس گزارش «خبرگزاری فعالان حقوق بشر» مستقر در آمریکا، تعداد کشتهشدگان به دستکم ۲٬۰۰۳ نفر رسیده است. این رقم از تلفات هر دور دیگر از اعتراضات یا ناآرامیها در ایران طی دهههای اخیر بسیار فراتر میرود و یادآور آشوبهای پیرامون انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ است. اعتراضات کمی بیش از دو هفته پیش در واکنش به وضعیت وخیم اقتصادی ایران آغاز شد و بهسرعت حاکمیت دینی کشور را هدف قرار داد، بهویژه رهبر ۸۶ ساله ایران، آیتالله علی خامنهای.
تصاویر بهدستآمده توسط آسوشیتدپرس در روز سهشنبه از اعتراضات تهران، نشاندهنده شعارها و دیوارنویسیهایی با مضمون درخواست مرگ برای خامنهای بود؛ اقدامی که میتواند مجازات اعدام در پی داشته باشد.
اخبار مرتبط
- ترامپ میگوید ایران خواهان مذاکره است؛ همزمان شمار کشتهشدگان اعتراضات به دستکم ۶۴۶ نفر رسیده
- شمار قربانیان خشونتهای پیرامون اعتراضات علیه حکومت دینی ایران به ۱۱۶ نفر رسید
- قطع اینترنت و تلفن در ایران همزمان با فراخوان شاهزاده تبعیدی برای تظاهرات گسترده
صدای AP: شمار قربانیان اعتراضات سراسری در ایران به دستکم ۲ هزار نفر افزایش یافت
چارلز دِ لِدِزما، خبرنگار AP، گزارش میدهد که یک ویدیوی منتشرشده توسط کاربران، ظاهراً عزادارانی را در نزدیکی تهران نشان میدهد که در جستوجوی عزیزان خود هستند.
اندکی پس از علنی شدن آمار جدید، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی Truth Social نوشت:
«میهنپرستان ایرانی، به اعتراض ادامه دهید — نهادهای خود را در دست بگیرید!!!»
او افزود:
«تمام دیدارها با مقامات ایرانی را لغو کردهام تا زمانی که کشتار بیمعنای معترضان متوقف شود. کمک در راه است.»
ترامپ جزئیات بیشتری ارائه نداد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، که در گفتوگویی با شبکه خبری الجزیره (وابسته به قطر) که دوشنبه شب پخش شد صحبت میکرد، گفت ارتباط او با استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، ادامه داشته است.
عراقچی گفت: «این ارتباطات پیش و پس از اعتراضات ادامه داشته و همچنان برقرار است.» اما افزود: «پیشنهادها و تهدیدهای واشنگتن علیه کشور ما با هم سازگار نیست.» او واکنش فوریای به اظهارات اخیر ترامپ نشان نداد.
افزایش شدید تلفات
این گروه حقوق بشری اعلام کرد که از میان کشتهشدگان، ۱٬۸۵۰ نفر معترض و ۱۳۵ نفر وابسته به حکومت بودهاند. همچنین ۹ کودک و ۹ غیرنظامی که در اعتراضات شرکت نداشتند، کشته شدهاند. به گفته این گروه، بیش از ۱۶٬۷۰۰ نفر نیز بازداشت شدهاند.
با قطع اینترنت در ایران، ارزیابی ابعاد اعتراضات از خارج کشور دشوارتر شده است. آسوشیتدپرس نتوانسته بهطور مستقل این آمار را تأیید کند و دولت ایران نیز تاکنون رقم کلی تلفات را اعلام نکرده است.
اسکایلر تامپسون از خبرگزاری فعالان حقوق بشر به AP گفت این آمار جدید شوکهکننده است، بهویژه از آن جهت که در مدت تنها دو هفته، به چهار برابر تلفات اعتراضات چندماهه سال ۲۰۲۲ در پی مرگ مهسا امینی رسیده است.
او هشدار داد که این رقم همچنان افزایش خواهد یافت:
«ما وحشتزدهایم، اما همچنان فکر میکنیم این عدد محافظهکارانه است.»
تماس ایرانیان با خارج، اما دسترسی جهان به داخل قطع است
شاهدان عینی که برای نخستینبار پس از قطع تماسها توانستند تلفنی صحبت کنند، از حضور سنگین نیروهای امنیتی در مرکز تهران، ساختمانهای دولتی سوخته، دستگاههای خودپرداز تخریبشده و رفتوآمد اندک مردم خبر دادند. همزمان نگرانیها درباره آینده، از جمله احتمال حمله نظامی آمریکا، افزایش یافته است.
«مشتریهایم درباره واکنش ترامپ صحبت میکنند و میپرسند آیا قصد حمله نظامی به جمهوری اسلامی را دارد یا نه»، این را محمود، یک مغازهدار که تنها نام کوچک خود را بهدلیل نگرانیهای امنیتی گفت، بیان کرد.
او افزود: «فکر نمیکنم ترامپ یا هیچ کشور خارجی دیگری واقعاً به منافع مردم ایران اهمیت بدهد.»
رضا، یک راننده تاکسی که او هم فقط نام کوچک خود را گفت، اظهار داشت:
«اعتراضات ذهن خیلیها را درگیر کرده، مخصوصاً جوانها. ناامیدند، اما درباره ادامه اعتراضات حرف میزنند.»
وضعیت امنیتی و سرکوب
به گفته شاهدان، نیروهای ضد شورش با کلاه ایمنی و جلیقه ضدگلوله، باتوم، سپر، شاتگان و پرتابکننده گاز اشکآور در خیابانها حضور داشتند. نیروها در تقاطعهای اصلی مستقر بودند و اعضای بسیج با سلاح گرم و باتوم نیز دیده میشدند. مأموران لباسشخصی هم در فضاهای عمومی حضور داشتند.
چندین بانک و ساختمان دولتی در جریان ناآرامیها به آتش کشیده شدهاند. بانکها بدون اینترنت برای انجام تراکنشها دچار مشکل شدهاند.
مغازهها باز بودند، اما رفتوآمد در پایتخت کم بود. بازار بزرگ تهران که اعتراضات از ۲۸ دسامبر و در پی سقوط ارزش ریال آغاز شده بود، روز سهشنبه باز شد. با این حال، شاهدی گفت بسیاری از کسبه اعلام کردند که نیروهای امنیتی آنها را مجبور به بازگشایی کردهاند؛ موضوعی که رسانههای دولتی به آن اشاره نکردهاند.
شاهدان بهدلیل ترس از تلافیجویی، نخواستند نامشان فاش شود.
همچنین گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه نیروهای امنیتی در جستوجوی تجهیزات استارلینک هستند و در شمال تهران به ساختمانهایی که دیش ماهواره داشتند یورش بردهاند. هرچند استفاده از دیش ماهواره غیرقانونی است، اما در سالهای اخیر اجرای این قانون عملاً نادیده گرفته میشد.
در خیابانها، شهروندان در مواردی با مأموران لباسشخصی که بهطور تصادفی رهگذران را متوقف میکردند، درگیر میشدند.
تلویزیون دولتی همچنین بیانیهای قرائت کرد که در آن اعلام شده خدمات سردخانه و پزشکی قانونی رایگان است؛ نشانهای از اینکه احتمالاً برخی برای تحویل اجساد هزینههای بالایی دریافت میکردند.
علی خامنهای در بیانیهای که از تلویزیون دولتی پخش شد، از دهها هزار نفری که روز دوشنبه در تظاهرات حامی حکومت شرکت کرده بودند، تمجید کرد.
او گفت:
«این یک هشدار به سیاستمداران آمریکایی بود که فریبکاری را کنار بگذارند و به مزدوران خائن تکیه نکنند. ملت ایران قوی، قدرتمند و آگاه به دشمن است.»
تلویزیون دولتی شعارهای جمعیت را که گفته میشود دهها هزار نفر بودند، پخش کرد: «مرگ بر آمریکا»، «مرگ بر اسرائیل» و «مرگ بر دشمنان خدا». دادستان کل ایران هشدار داده است که هر فرد شرکتکننده در اعتراضات «دشمن خدا» تلقی میشود؛ اتهامی که مجازات آن اعدام است.
جان گمبل (Jon Gambrell)
مدیر اخبار حوزه خلیج فارس و ایران در خبرگزاری آسوشیتدپرس
او از سال ۲۰۰۶ تاکنون از تمام کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، ایران و مناطق دیگر جهان گزارش تهیه کرده است.