روابط ترکیه و اسرائیل پس از حمله هوایی اسرائیل به پایگاه ابوالظهور در شمالغرب سوریه وارد مرحله تازهای از تنش شده است. اسرائیل میگوید این حمله برای جلوگیری از استقرار احتمالی نیروهای ترکیه در پایگاه انجام شده، اما آنکارا این ادعا را «غیرقابل دفاع» خوانده و اسرائیل را به تلاش برای توجیه حملات علیه حاکمیت سوریه متهم کرده است. همزمان فرستاده ویژه آمریکا اقدام اسرائیل را «تشدید غیرضروری» تنش توصیف کرده است.
تنش میان دو قدرت نظامی مهم منطقه بر سر آینده سوریه افزایش یافته است. اسرائیل روز سهشنبه پایگاه هوایی ابوالظهور در شمالغرب سوریه را هدف چند حمله هوایی قرار داد؛ حملاتی که بنا بر رسانه دولتی سوریه، باند فرودگاه و تأسیسات انبار این پایگاه را هدف گرفت. منابع محلی و نظامی سوریه گفتند در این حملات تلفاتی گزارش نشده است.
دفتر بنیامین نتانیاهو پس از حمله اعلام کرد اسرائیل معتقد بوده دمشق در آستانه اجازه دادن به استقرار نیروهای ترکیه در این پایگاه است. دولت اسرائیل چنین اقدامی را تهدیدی علیه امنیت خود و نقض آنچه «وضعیت موجود امنیتی» با سوریه خوانده، دانسته و گفته پیشتر درباره این موضوع به دمشق هشدار داده بود.
آنکارا این استدلال را رد کرده است. دفتر ریاستجمهوری ترکیه اعلام کرد اتهامات مطرحشده از سوی اسرائیل برای مشروع جلوه دادن حملاتی است که به گفته ترکیه، حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه را نقض میکنند. دولت ترکیه همچنین تأکید کرد همکاری خود با دولت دمشق برای ایجاد ثبات و بازسازی سوریه را ادامه خواهد داد.
با این حال، آنکارا در بیانیه خود بهطور مشخص نگفت که آیا برنامهای برای استقرار نظامیان ترکیه در ابوالظهور وجود داشته است یا خیر. آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام سوری گزارش داده یک هیئت ترکیهای تنها چند ساعت پیش از حمله اسرائیل از این پایگاه بازدید کرده بود تا روند بازسازی آن را بررسی کند؛ این نخستین تأیید حضور یک هیئت ترکیهای در این تأسیسات بود.
گزارش تازه رویترز ابعاد دیگری از اختلاف را آشکار کرده است. سه منبع آگاه گفتهاند رومن گوفمن، رئیس موساد، در ۱۴ اوت با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، تلفنی گفتوگو کرده و حضور نظامی ترکیه، انتقال تسلیحات و پهپادها به سوریه از محورهای اصلی تماس بوده است. این گفتوگو چهار روز پیش از حمله اسرائیل انجام شده؛ دفتر نخستوزیر اسرائیل و سخنگوی وزیر خارجه سوریه درباره این گزارش اظهار نظر نکردهاند.
نتانیاهو روز چهارشنبه نیز موضع خود را تشدید کرد و گفت اسرائیل حضور نظامی ترکیه در سوریه را در صورتی که امنیت این کشور را تهدید کند، تحمل نخواهد کرد. این اظهارات نشان میدهد رقابت آنکارا و تلآویو بر سر نفوذ در سوریه، از اختلافات سیاسی به مسئلهای مستقیمتر در حوزه امنیتی و نظامی تبدیل شده است.
ترکیه پس از سقوط حکومت بشار اسد در سال ۲۰۲۴ به یکی از اصلیترین متحدان دولت جدید سوریه به ریاست احمد الشرع تبدیل شده است. آنکارا در آموزش نیروهای نظامی سوریه و بازسازی برخی نهادها و زیرساختهای این کشور مشارکت دارد. در مقابل، اسرائیل نسبت به افزایش نفوذ نظامی ترکیه در همسایگی خود ابراز نگرانی کرده و در ماههای گذشته چندین بار مواضع نظامی سوریه را هدف قرار داده است.
واشینگتن نیز این بار علناً از اقدام اسرائیل انتقاد کرده است. تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه واشینگتن برای سوریه، حمله به ابوالظهور را «تشدید غیرضروری» خواند و گفت چنین اقدامی به ثبات منطقه کمک نمیکند. آمریکا اکنون در تلاش است سازوکاری برای جلوگیری از برخورد ناخواسته میان اسرائیل، ترکیه و سوریه ایجاد کند و کانالهای ارتباطی میان سه طرف را تقویت کند.
این حادثه خطر رویارویی مستقیم ترکیه و اسرائیل در خاک سوریه را دوباره برجسته کرده است. دو کشور پیشتر برای جلوگیری از برخورد نیروهایشان در سوریه یک کانال ارتباطی ایجاد کرده بودند، اما حمله اخیر نشان میدهد اختلاف آنها بر سر میزان حضور نظامی ترکیه و بازسازی توان دفاعی سوریه همچنان حلنشده باقی مانده است.