در ادامه برخوردهای امنیتی مرتبط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، فشار بر جامعه سینمایی ایران ابعاد گستردهتری به خود گرفته است. بر اساس اطلاعات تأییدشده از منابع صنفی، شش نفر از اعضای خانه سینما، نهاد اصلی نمایندگی صنوف سینمایی کشور، در حال حاضر در بازداشت بهسر میبرند و همزمان گزارشهایی از احضار و تهدید سایر سینماگران منتشر شده است.
یکی از اعضای هیئترئیسه خانه سینما با تأیید این موضوع اعلام کرده است که پیشتر شمار بازداشتشدگان به هفت نفر رسیده بود، اما یکی از آنها پس از چند روز آزاد شده است. به گفته او، سه نفر از بازداشتشدگان با حکم قضایی در منازل شخصی خود بازداشت شدهاند و سه نفر دیگر در فضاهای عمومی دستگیر شدهاند. این افراد از شاخههای مختلف صنوف سینمایی هستند و پرونده برخی از آنها وارد مرحله تعیین شعبه قضایی شده، در حالی که دیگران همچنان تحت بازجویی قرار دارند.
در کنار این بازداشتها، کانون فیلمسازان مستقل ایران از بازداشت چند چهره فعال سینمایی خبر داده است. بر اساس بیانیه این نهاد، غزال وکیلی (بازیگر)، داوود عباسی (فیلمساز و فیلمبردار) و نوید ذرهبین (عکاس) از جمله افرادی هستند که طی روزهای گذشته بازداشت شدهاند. در این گزارشها به رفتار خشونتآمیز در زمان بازداشت و وارد آمدن آسیبهای جسمی جدی به برخی از این افراد اشاره شده است.
همزمان، عضو هیئترئیسه خانه سینما از احضار شماری از سینماگران، از جمله دو نفر از اعضای هیئترئیسه این نهاد صنفی خبر داده و گفته است که این افراد ساعتها مورد پرسش قرار گرفتهاند. به گفته او، تماسهای تلفنی با برخی دیگر از فعالان سینمایی نیز برقرار شده و نشانهها حاکی از آن است که دامنه احضارها ممکن است در روزهای آینده گسترش یابد.
در جریان اعتراضات دیماه، دو عضو خانه سینما، جواد گنجی (دستیار کارگردان و برنامهریز) و صهبا رشتیان (نقاش و انیماتور) جان خود را از دست دادند؛ موضوعی که بازتاب گستردهای در جامعه هنری ایران و خارج از کشور داشته و حساسیتها نسبت به امنیت فعالان فرهنگی را افزایش داده است.
در روزهای اخیر همچنین گزارشهایی درباره تهدید سینماگران به مصادره اموال منتشر شده است. با این حال، به گفته نمایندگان خانه سینما، تا این لحظه هیچ حکم رسمی قضایی در این زمینه صادر یا ابلاغ نشده، هرچند تماسهای غیررسمی و هشدارهای تلفنی در این خصوص گزارش شده است.
در همین چارچوب، تهدید و فشار علیه برخی فیلمسازان مستقل، از جمله مریم مقدم و بهتاش صناعیها، نیز واکنشهایی را در سطح بینالمللی برانگیخته است. کانون فیلمسازان مستقل ایران با انتشار بیانیهای، از جامعه جهانی و سینماگران بینالمللی خواسته است تا با پیگیری این پروندهها، نسبت به وضعیت هنرمندان مستقل در ایران واکنش نشان دهند.
این تحولات در حالی ادامه دارد که بخش قابل توجهی از جامعه سینمایی ایران، بهویژه زنان سینماگر، در سالهای اخیر بهطور علنی از مطالبات مدنی و اعتراضات اجتماعی حمایت کردهاند؛ امری که برای بسیاری از آنها با بازداشت، محدودیتهای قضایی و محرومیتهای حرفهای همراه بوده است.
تا زمان انتشار این گزارش، مقامهای قضایی و امنیتی ایران توضیح رسمی و شفافی درباره بازداشتها، احضارها و اتهامات مطرحشده ارائه نکردهاند.