وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، عباس عراقچی، روز دوشنبه در ژنو با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دیدار کرد؛ نشستی که در آستانه دور تازه مذاکرات میان تهران و واشینگتن برگزار میشود و همزمان نشانههایی از تشدید تنش نظامی در منطقه دیده میشود.
این دیدار در شرایطی انجام شد که ایالات متحده، پس از پیوستن به حملات هوایی اسرائیل علیه تأسیسات هستهای ایران در ماه ژوئن، حضور نظامی خود در خاورمیانه را تقویت کرده و یک ناوگروه دیگر را به منطقه اعزام کرده است. همزمان، ایران نیز رزمایشی دریایی در تنگه هرمز آغاز کرده؛ آبراهی راهبردی که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
مذاکرات در سایه تهدید نظامی
گفتوگوهای تهران و واشینگتن که با هدف حلوفصل اختلافات طولانیمدت درباره برنامه هستهای ایران از سر گرفته شده، همچنان با فاصله دیدگاهها روبهروست. آمریکا و متحدان غربی بر این باورند که برنامه هستهای ایران میتواند مسیر دستیابی به سلاح هستهای را هموار کند؛ ادعایی که تهران آن را رد کرده و بر ماهیت صلحآمیز فعالیتهای هستهای خود تأکید دارد.
واشینگتن تلاش کرده دامنه مذاکرات را به موضوعاتی فراتر از برنامه هستهای، از جمله توان موشکی ایران گسترش دهد؛ اما تهران اعلام کرده تنها درباره محدودیتهای هستهای در برابر کاهش تحریمها گفتوگو خواهد کرد و موضوع موشکها را خارج از دستور کار میداند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در اظهاراتی در مجارستان دستیابی به توافق را «دشوار» توصیف کرد و گفت رسیدن به یک توافق پایدار نیازمند حل نگرانیهای جدی واشینگتن است.
در مقابل، عراقچی در پیامی در شبکه ایکس اعلام کرد هدف ایران «دستیابی به توافقی منصفانه و متوازن» است و تأکید کرد تسلیم در برابر تهدیدها در دستور کار تهران قرار ندارد.
آژانس در پی پاسخ درباره اورانیوم غنیشده
یکی از محورهای حساس این مقطع، درخواست آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای شفافسازی درباره سرنوشت حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا پس از حملات سال گذشته به تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان است. آژانس خواهان ازسرگیری کامل بازرسیها در این مراکز شده است.
وزارت خارجه ایران اعلام کرده در دیدار ژنو، همکاریهای فنی با آژانس و دیدگاههای تهران درباره روند مذاکرات مورد بحث قرار گرفته است.
رزمایش در تنگه هرمز و پیام به بازار نفت
همزمان با تحرکات دیپلماتیک، سپاه پاسداران رزمایشی با عنوان «کنترل هوشمند تنگه هرمز» برگزار کرده است. رسانههای داخلی ایران اعلام کردند هدف این رزمایش، سنجش آمادگی یگانهای دریایی برای حفاظت از این گذرگاه راهبردی است.
ایران پیشتر هشدار داده در صورت حمله نظامی، ممکن است تنگه هرمز را مسدود کند؛ اقدامی که میتواند صادرات نفت منطقه را مختل کرده و قیمت جهانی انرژی را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
در همین حال، بازار جهانی نفت روز دوشنبه نوسان محدودی را تجربه کرد؛ سرمایهگذاران در حال ارزیابی پیامدهای احتمالی مذاکرات جدید تهران و واشینگتن در کنار افزایش پیشبینیشده عرضه اوپکپلاس هستند.
مواضع اسرائیل
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرده هر توافق احتمالی باید شامل برچیدن زیرساختهای هستهای ایران باشد و نه صرفاً توقف روند غنیسازی. او تأکید کرده مواد غنیشده باید از ایران خارج شود و ظرفیت غنیسازی بهطور کامل از بین برود.