رقابت آمریکا و چین برای تسلط بر آینده هوش مصنوعی از شرکتها و تراشهها فراتر رفته و اکنون به تشکیل بلوکهای بینالمللی رسیده است. بر اساس اسناد داخلی بررسیشده توسط رویترز، واشینگتن در حال آمادهسازی پیامی برای دهها کشور است که هشدار میدهد مشارکت همزمان در ائتلاف هوش مصنوعی آمریکا و چارچوب رقیب چین ممکن است آنها را از همکاریهای آینده با ایالات متحده محروم کند. پکن در واکنش گفته کشورها باید بر اساس نیازهای خود شریک فناوری انتخاب کنند و با تشکیل «اردوگاههای رقیب» در حوزه AI مخالف است.
رقابت ژئوپلیتیکی آمریکا و چین بر سر هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که انتخاب فناوری میتواند به انتخاب یک بلوک سیاسی و اقتصادی تبدیل شود. رویترز گزارش داده وزارت خارجه آمریکا پیشنویس نامهای تهیه کرده که قرار است برای دهها کشور ارسال شود و از آنها بخواهد درباره همکاری در اکوسیستمهای هوش مصنوعی آمریکا و چین موضع مشخصتری اتخاذ کنند.
بر اساس این گزارش، هشدار اصلی واشینگتن متوجه کشورهایی است که همزمان به چارچوب آمریکایی Pax Silica و ابتکار تازه چین برای همکاری جهانی در هوش مصنوعی نزدیک شدهاند. پیشنویس مورد بررسی رویترز تأکید میکند عضویت در چارچوب آمریکایی صرفاً یک عضویت نمادین نیست و همکاری با ساختارهای رقیبی که اهداف متفاوتی دارند میتواند با آن ناسازگار تلقی شود.
با این حال، نکته مهم این است که این نامه هنوز سند نهایی یا سیاست رسمی اعلامشده دولت آمریکا نیست. رویترز گفته نتوانسته زمان ارسال آن را مشخص کند و امکان تغییر متن پیش از ارسال نیز وجود دارد. وزارت خارجه آمریکا هم درباره اسناد داخلی درزکرده اظهار نظر نکرده است.
Pax Silica سال گذشته با هدف ایجاد زنجیرههای تأمین امنتر برای مدلهای هوش مصنوعی، نیمهرساناها و مواد معدنی حیاتی راهاندازی شد. حدود دو دهه کشور به آن پیوستهاند و کشورهایی مانند ژاپن، استرالیا و کره جنوبی در میان شرکای این چارچوب قرار دارند. واشینگتن امیدوار است از طریق چنین شبکهای وابستگی به چین در تراشهها و مواد مورد نیاز صنایع پیشرفته را کاهش دهد.
در سوی مقابل، چین در ماه ژوئیه از سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی حمایت کرد؛ نهادی بیندولتی که ۲۹ کشور توافق تأسیس آن را امضا کردهاند. روسیه، برزیل، بلاروس، صربستان، کوبا و ونزوئلا در کنار شماری از کشورهای آسیایی و آفریقایی در میان اعضای بنیانگذار هستند و مقر این سازمان در شانگهای قرار خواهد داشت.
یکی از حساسترین موارد برای واشینگتن قزاقستان است. این کشور تنها عضو شناختهشدهای است که به هر دو چارچوب آمریکایی و چینی پیوسته و به دلیل ذخایر مواد معدنی حیاتی خود برای زنجیره تأمین فناوری اهمیت دارد. همین عضویت دوگانه یکی از عواملی بوده که نگرانی آمریکا درباره همپوشانی دو ائتلاف را افزایش داده است.
چین روز چهارشنبه به گزارش مربوط به برنامه آمریکا واکنش نشان داد. لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، گفت پکن با وادار کردن کشورها به انتخاب طرف و تشکیل بلوکهای رقیب در حوزه هوش مصنوعی مخالف است. او تأکید کرد هر کشور باید بتواند بر اساس شرایط ملی و نیازهای توسعهای خود، شریک فناوریاش را انتخاب کند.
این رقابت فقط بر سر سیاستگذاری AI نیست. آمریکا میکوشد دسترسی چین به تراشههای پیشرفته، مواد معدنی حیاتی و دیگر منابع مورد نیاز توسعه مدلهای قدرتمند را محدود کند؛ در مقابل، چین از جایگاه خود در بازار برخی مواد معدنی کلیدی و همچنین رشد سریع مدلهای هوش مصنوعی با وزنهای باز برای گسترش نفوذ فناوری خود استفاده میکند. رویترز میگوید پیشرفت مدلهای چینی در برابر محصولات اختصاصی شرکتهای آمریکایی مانند OpenAI و Anthropic یکی از عوامل تشدید این رقابت است.
به این ترتیب، رقابت هوش مصنوعی آمریکا و چین بهتدریج شباهت بیشتری به رقابت بر سر استانداردها، زیرساختها و زنجیرههای تأمین جهانی پیدا میکند. تصمیم کشورها درباره اینکه از چه تراشهها، مدلها، پلتفرمها و مواد اولیهای استفاده کنند میتواند در آینده تعیین کند به کدام اکوسیستم فناوری نزدیکتر خواهند شد. این نتیجهگیری یک استنباط از ساختار دو چارچوب رقیب و شروط مورد بحث واشینگتن است.