خبرگزاری رویترز در تحلیلی نوشت سیاست «دیپلماسی مبتنی بر فشار» دونالد ترامپ در برابر جمهوری اسلامی به بنبست رسیده و تهدیدها، لحن تند و اولتیماتومهای مکرر او نهتنها به پایان بحران کمک نکرده، بلکه ممکن است روند رسیدن به توافق را دشوارتر کرده باشد.
رویترز گزارش داد دونالد ترامپ در نخستین سال بازگشت خود به کاخ سفید توانسته بود با استفاده از فشار سیاسی، تهدید و رفتار غیرقابل پیشبینی، در موضوعاتی مانند تعرفهها و برخی بحرانهای بینالمللی امتیازهایی به دست آورد، اما همین روش در برابر جمهوری اسلامی نتیجه متفاوتی داشته است.
به نوشته این خبرگزاری، بنبست کنونی میان تهران و واشینگتن نشان میدهد سیاست مبتنی بر تهدید، توهین و فشار حداکثری تاکنون نتوانسته جمهوری اسلامی را به پذیرش خواستههای آمریکا وادار کند.
ترامپ خواهان «پیروزی کامل» است
رویترز نوشت یکی از مشکلات اصلی مذاکرات، اصرار ترامپ بر نمایش نتیجه بحران بهعنوان «پیروزی مطلق آمریکا» است؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، برای حکومت ایران قابل پذیرش نیست.
راب مالی، مذاکرهکننده پیشین آمریکا در پرونده ایران در دولتهای باراک اوباما و جو بایدن، گفت:
«هیچ حکومتی نمیتواند بپذیرد که در برابر فشار خارجی کاملا تسلیم شده است.»
تهدیدهای شدید و پیامهای متناقض
ترامپ در هفتههای اخیر بارها مقامهای جمهوری اسلامی را با عباراتی مانند «دیوانهها»، «اراذل» و «اوباش» خطاب کرده است.
رویترز نوشت شدیدترین تهدید او ماه گذشته مطرح شد؛ زمانی که در شبکه اجتماعی Truth Social هشدار داد اگر توافقی حاصل نشود، «تمدن ایران» نابود خواهد شد.
او همچنین گفته بود اگر آتشبس فروبپاشد، مردم «یک نور بزرگ از ایران» خواهند دید؛ جملهای که برخی آن را اشارهای غیرمستقیم به استفاده از سلاح هستهای تعبیر کردند.
با این حال، ترامپ همزمان گاهی از مذاکره و توافق سخن گفته و گاهی خواستار «تسلیم بدون قید و شرط» جمهوری اسلامی شده است؛ تناقضی که به گفته کارشناسان، پیام آمریکا را مبهم کرده است.
جمهوری اسلامی بر «بقا» تکیه کرده است
رویترز نوشت جمهوری اسلامی با وجود آسیبهای گسترده نظامی و کشته شدن شماری از فرماندهانش، همچنان توانسته با حفظ فشار بر تنگه هرمز و ایجاد اختلال در بازار انرژی، اهرم مهمی در برابر آمریکا حفظ کند.
برخی تحلیلگران معتقدند مقامهای جدید جمهوری اسلامی که پس از کشته شدن چهرههای ارشد قبلی روی کار آمدهاند، حتی کمتر از گذشته به ترامپ اعتماد دارند.
انتقاد کارشناسان آمریکایی
دنیس راس، مشاور پیشین خاورمیانه در دولتهای دموکرات و جمهوریخواه، گفت:
«نبود صبر راهبردی و تناقض در سخنان ترامپ، پیام مورد نظر او را تضعیف میکند.»
باربارا لیف، مقام پیشین دولت بایدن، نیز گفت تیم ترامپ تصور میکرد جمهوری اسلامی بهراحتی فرو میپاشد، در حالی که ساختار حکومت ایران «انعطافپذیری و توان بقا» دارد.
تریتا پارسی، معاون موسسه کوئینسی، هم معتقد است مقامهای تهران ممکن است رفتار غیرقابل پیشبینی ترامپ را نشانه «استیصال» تلقی کنند و تصور داشته باشند که میتوانند او را فرسوده کنند.
احتمال نتیجه معکوس
رویترز در پایان نوشت برخی کارشناسان هشدار میدهند فشار نظامی و سیاسی آمریکا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و جمهوری اسلامی را بیش از گذشته به سمت تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای سوق دهد؛ زیرا تهران ممکن است به این جمعبندی برسد که تنها راه جلوگیری از حملههای آینده، دستیابی به بازدارندگی هستهای مشابه کره شمالی است.