وقوع سیلاب ناگهانی و گسترده در منطقه مرزی چین و نپال دستکم ۱۶۰ کشته بر جای گذاشته و نزدیک به ۹۰۰ نفر همچنان مفقود هستند. این حادثه پس از وقوع یک زمینلغزش در منطقه هیمالیا رخ داده و عملیات گسترده جستوجو و نجات در دو سوی مرز ادامه دارد.
سیلاب شدید روز چهارشنبه، ۲۶ اوت، بخشهایی از منطقه راسوا و نواکوت در نپال و شهرستان گیرونگ در منطقه تبت چین را درنوردید و خسارتهای گستردهای به مناطق مسکونی و زیرساختهای مرزی وارد کرد.
مرکز اصلی فاجعه در اطراف شهر سیابروبسی در منطقه راسوا قرار داشت؛ منطقهای که یکی از مسیرهای مهم تجاری میان نپال و چین به شمار میرود.
بر اساس گزارش مقامهای نپال، این حادثه حدود ساعت ۸:۴۰ صبح آغاز شد. تنها چند دقیقه پیش از آن، زمینلرزهای به بزرگی ۴.۴ در منطقه تبت رخ داده بود. بررسیهای اولیه نشان میدهد این زمینلرزه ممکن است در ایجاد یک زمینلغزش بزرگ در منطقه یخچالی هیمالیا نقش داشته باشد.
تودهای متشکل از سنگ، یخ و آوار پس از حرکت به سمت رودخانه لِنده در تبت، که در نپال با نام بوتکوشی شناخته میشود، باعث افزایش ناگهانی حجم آب و طغیان شدید رودخانه شد. جریان عظیم آب و گل سپس به مناطق پاییندست وارد شد و بخشهایی از شهرها و زیرساختهای منطقه را تخریب کرد.
هنوز علت دقیق تبدیل این زمینلرزه نسبتاً کمقدرت به چنین سیلاب ویرانگری بهطور قطعی مشخص نشده است. یکی از فرضیههای اصلی، وقوع سیلاب ناشی از شکست یک دریاچه یخچالی است؛ پدیدهای که در سالهای اخیر در مناطق هیمالیا افزایش یافته است.
در چنین شرایطی، ذوب یخچالها میتواند موجب تشکیل دریاچههایی پشت سدهای طبیعی از سنگ و خاک شود. در صورت وقوع زمینلغزش یا زمینلرزه، این سد طبیعی ممکن است ناگهان شکسته و حجم عظیمی از آب، سنگ و گل را به سمت مناطق پاییندست روانه کند.
مقامهای نپال تاکنون دهها جسد را از مناطق آسیبدیده خارج کردهاند و عملیات شناسایی قربانیان نیز ادامه دارد. در میان مفقودشدگان، نیروهای امنیتی، کارکنان پروژههای برقآبی و گردشگران خارجی حضور دارند.
گزارشها حاکی است که صدها گردشگر نیز در زمان وقوع حادثه در منطقه حضور داشتهاند. اتباع هند، آمریکا و بریتانیا از جمله شهروندان خارجی هستند که وضعیت شماری از آنها همچنان مشخص نیست.
نیروهای ارتش نپال، پلیس و نیروهای مسلح این کشور برای عملیات جستوجو، امدادرسانی و انتقال افراد گرفتار به مناطق امن اعزام شدهاند. تاکنون نزدیک به ۲۰۰ نفر از مناطق آسیبدیده نجات داده شدهاند، اما تخریب جادهها و پلها دسترسی نیروهای امدادی را با مشکل مواجه کرده است.
در چین نیز مقامهای محلی عملیات امداد را آغاز کردهاند. تلویزیون دولتی چین تاکنون از کشته شدن دستکم سه نفر خبر داده و دهها تا صدها نفر نیز در بخش چینی منطقه همچنان مفقود گزارش شدهاند.
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به مقامهای محلی دستور داده است عملیات جستوجو و نجات با تمام ظرفیت ادامه پیدا کند، افراد در معرض خطر به مناطق امن منتقل شوند و اقدامات لازم برای درمان مجروحان انجام گیرد.
نخستوزیر نپال نیز نیروهای نظامی و پلیس کشور را برای امدادرسانی به مناطق آسیبدیده اعزام کرده و وعده داده است دولت هزینههای مربوط به نجات، درمان، غذا و اسکان آسیبدیدگان را تأمین کند.
این حادثه بار دیگر نگرانیها درباره افزایش خطر سیلابهای ناگهانی و رانش زمین در منطقه هیمالیا را افزایش داده است. پژوهشگران معتقدند افزایش دمای زمین و سرعت گرفتن ذوب یخچالها میتواند خطر شکلگیری دریاچههای یخچالی و شکست ناگهانی آنها را افزایش دهد.
با ادامه عملیات جستوجو، احتمال تغییر آمار تلفات وجود دارد و مقامهای دو کشور هنوز تصویر کاملی از ابعاد خسارت و تعداد واقعی مفقودشدگان در اختیار ندارند.