رسانه العربی الجدید گزارش داده است که در هفتههای اخیر تحرکات علنی از سوی برخی گروههای مسلح عراقی همپیمان با جمهوری اسلامی ایران آغاز شده که هدف آن جذب داوطلبان زن و مرد برای جنگیدن در کنار ایران در صورت وقوع حمله نظامی احتمالی آمریکا عنوان شده است. به نوشته این رسانه، این فعالیتها شامل برگزاری نشستها، انتشار فراخوانها و ایجاد مراکزی برای ثبتنام داوطلبان بوده و در برخی مناطق عراق با پوشش رسانهای گسترده همراه شده است.
بر اساس این گزارش، از منظر حقوقی، قوانین عراق پیوستن شهروندان به نیروهای مسلح خارجی بدون مجوز رسمی دولت را جرم میداند؛ مسئلهای که بار دیگر بحث درباره نحوه اجرای این قانون را مطرح کرده است. برخی ناظران میگویند پرسش اصلی این است که آیا این قوانین در عمل بهطور یکسان درباره همه کشورها ـ از جمله روسیه و ایران ـ اجرا میشوند یا خیر.
در همین راستا، بیانیهها و نشستهای مرتبط با گروه کتائب حزبالله عراق حاکی از آن است که تنها در استان دیالی هزاران نفر برای آنچه «دفاع از ایران» توصیف شده ثبتنام کردهاند. برخی گزارشها شمار داوطلبان را حدود پنج هزار نفر عنوان کردهاند و این اقدام از سوی سازماندهندگان بهعنوان نوعی «بسیج پیشدستانه» معرفی شده است. تصاویر منتشرشده از روند ثبتنام نیز در شبکههای اجتماعی بازتاب زیادی داشته است.
با این حال، یک مقام در دولت عراق که نام او فاش نشده، در گفتوگو با العربی الجدید تأکید کرده است که دولت بغداد مخالف کشاندن شهروندان عراقی به هرگونه درگیری خارجی است و قانون در این زمینه روشن است. او گفته هرگونه فعالیت جذب نیرو خارج از چارچوب رسمی دولت میتواند تخلف قانونی محسوب شود و مشمول پیگرد قرار گیرد. این مقام همچنین فراخوانهای اخیر را بیشتر «رسانهای» توصیف کرده و مدعی شده ایران از نظر نیروی انسانی با کمبود مواجه نیست.
در مقابل، برخی تحلیلگران سیاسی عراقی معتقدند مشکل اصلی نه در متن قوانین بلکه در اراده سیاسی برای اجرای آنهاست. به گفته این کارشناسان، ساختار پیچیده سیاسی و امنیتی عراق و نفوذ گروههای مسلح در فضای داخلی کشور باعث میشود دولت بغداد در مواجهه با چنین فراخوانهایی با احتیاط عمل کند. آنها هشدار میدهند که هرگونه بسیج خارج از چارچوب رسمی میتواند بر ثبات داخلی عراق و توازن حساس میان بازیگران سیاسی اثر بگذارد.
تحولات اخیر در شرایطی رخ میدهد که تنشهای منطقهای و بحث درباره احتمال درگیری مستقیم میان ایران و آمریکا بار دیگر در محافل سیاسی و رسانهای مطرح شده است. اگرچه هنوز نشانهای از تغییر فوری در سیاست رسمی دولت عراق دیده نمیشود، اما انتشار فراخوانهای جذب داوطلب و بازتاب گسترده آنها، نشاندهنده فضای پرتنشی است که بخشی از گروههای همپیمان ایران در عراق تلاش دارند خود را برای سناریوهای احتمالی آینده آماده نشان دهند.
در مجموع، گزارش العربی الجدید تصویری از یک وضعیت پیچیده ارائه میکند: از یک سو فعالیت تبلیغاتی و بسیج نمادین گروههای مسلح، و از سوی دیگر موضع رسمی دولت بغداد که بر مخالفت با حضور شهروندان عراقی در جنگهای خارجی تأکید دارد. این دوگانه، بار دیگر پرسشهای قدیمی درباره حاکمیت دولت، نقش گروههای مسلح و آینده توازن امنیتی در عراق را به مرکز توجه بازگردانده است.