محسن رضایی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، به کشورهای منطقه هشدار داده است که در صورت همراهی با تحریمها و فشار اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، تهران آنها را در زمره دشمنان خود قرار خواهد داد و منافعشان را هدف واکنش متقابل قرار میدهد. این هشدار در شرایطی مطرح شده که واشینگتن در حال آمادهسازی دور تازهای از فشارهای اقتصادی علیه ایران است.
محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، به کشورهای حوزه خلیج فارس هشدار داده است که از پیوستن به کارزار اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی خودداری کنند. او گفته است هر کشوری که در تحریمها و فشارهای اقتصادی واشینگتن علیه تهران مشارکت کند، از نگاه ایران در جایگاه دشمن قرار خواهد گرفت.
رضایی همچنین هشدار داده است که در صورت همراهی کشورهای منطقه با اقدامات اقتصادی آمریکا، ایران منافع آنها را هدف واکنش متقابل قرار خواهد داد. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که دولت دونالد ترامپ قصد دارد فشار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را افزایش دهد و مقامهای آمریکایی از اعمال تحریمهای گستردهتر علیه تهران خبر دادهاند.
هشدار رضایی بهطور مشخص متوجه کشورهای عربی منطقه است که روابط اقتصادی و امنیتی نزدیکی با آمریکا دارند. اهمیت این تهدید از آن جهت بیشتر است که برخی از این کشورها در مسیر تجارت انرژی و حملونقل دریایی منطقه، بهویژه در اطراف خلیج فارس و تنگه هرمز، نقش مهمی دارند.
همزمان با این هشدار، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز بر ضرورت حفظ انسجام داخلی تأکید کرده و گفته است جمهوری اسلامی قرار نیست در برابر فشارهای خارجی «سر خم کند و تسلیم شود». سخنان پزشکیان در حالی مطرح شده که مقامهای ایرانی از یک سو از پایان جنگ و کاهش تنش سخن میگویند و از سوی دیگر بر آمادگی کشور برای مقابله با فشارهای جدید آمریکا تأکید دارند.
در واشینگتن، دولت ترامپ تلاش میکند با استفاده از فشارهای اقتصادی، منابع مالی جمهوری اسلامی را محدود کند. مقامهای آمریکایی گفتهاند هدف از تحریمهای جدید، افزایش هزینههای ادامه سیاستهای تهران است و قرار است جزئیات بیشتری از این اقدامات اعلام شود.
در همین حال، محسن رضایی این هشدارها را بخشی از یک رویکرد امنیتی گستردهتر دانسته است. حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مسائل ایران در مؤسسه کلینگندال، در تحلیلی که الجزیره منتشر کرده، گفته است هشدار تهران به کشورهای خلیج فارس را میتوان نوعی اولتیماتوم تلقی کرد. به گفته او، ساختار نظامی و امنیتی ایران در حال آماده شدن برای احتمال دور تازهای از تشدید تنش است.
عزیزی معتقد است تغییراتی در دکترین بازدارندگی ایران در حال شکلگیری است؛ از جمله تأکید بیشتر بر اقدام پیشگیرانه و همچنین واکنشهای شدیدتر برای افزایش هزینه هرگونه حمله احتمالی به ایران.
این هشدارها در شرایطی مطرح میشود که تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین نقاط بحران است. هرگونه گسترش تنش در این منطقه میتواند بر حملونقل دریایی و بازار جهانی انرژی تأثیر بگذارد. دونالد ترامپ نیز اخیراً درباره تنگه هرمز موضعی بسیار تند اتخاذ کرده و گفته است این آبراه را در شرایط فعلی «قلمرو آمریکا» میداند.
در سوی دیگر، یمن نیز شاهد تحولاتی در ارتباط با امنیت کشتیرانی است. مقامهای یمنی اعلام کردهاند یک مین دریایی که توسط حوثیها در یکی از مناطق حساس تنگه بابالمندب کار گذاشته شده بود، شناسایی و منهدم شده است. این مسئله نگرانیها درباره امنیت مسیرهای دریایی منطقه را افزایش داده است.
در لبنان نیز همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، خبرگزاری رسمی لبنان از حمله ارتش اسرائیل به شهر حداثا در منطقه بنت جبیل در جنوب این کشور خبر داده است.
مجموع این تحولات نشان میدهد بحران میان ایران، آمریکا و اسرائیل همچنان تنها به روابط مستقیم این سه طرف محدود نیست و کشورهای منطقه نیز بهطور فزایندهای تحت تأثیر فشارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی قرار گرفتهاند.
هشدار تازه رضایی به کشورهای منطقه میتواند نشانهای از تلاش تهران برای جلوگیری از پیوستن کشورهای همسایه به کارزار تحریمی آمریکا باشد؛ اما در عین حال، لحن این هشدار خطر گسترش دامنه تقابل از عرصه اقتصادی به حوزههای امنیتی و منطقهای را نیز برجسته میکند.