با افزایش بازداشتهای گسترده در ایران، نهادهای حقوق بشری نسبت به احتمال آغاز موجی از اعدامها پس از تعطیلات نوروز هشدار دادهاند؛ روندی که میتواند به تشدید فضای سرکوب در کشور منجر شود.
در پی تحولات اخیر و تشدید فضای امنیتی در ایران، گزارشها از افزایش چشمگیر بازداشت شهروندان در نقاط مختلف کشور حکایت دارد؛ وضعیتی که نگرانیهای جدی درباره سرنوشت این افراد و احتمال صدور احکام سنگین برای آنها ایجاد کرده است.
بر اساس ارزیابی نهادهای حقوق بشری، در هفتههای اخیر هزاران نفر در ایران بازداشت شدهاند. این بازداشتها عمدتاً با اتهاماتی مانند «جاسوسی» یا «همکاری با دشمن» همراه بوده؛ اتهاماتی که به گفته فعالان، اغلب بدون ارائه شواهد شفاف مطرح میشوند.
همزمان، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد برای ایجاد ظرفیت در زندانها، تعدادی از زندانیان غیرسیاسی آزاد شدهاند تا جای بیشتری برای بازداشتشدگان جدید فراهم شود. این موضوع از نگاه ناظران، نشانهای از برنامهریزی برای مدیریت موج گسترده بازداشتها تلقی میشود.
شرایط نگهداری زندانیان نیز به یکی از دغدغههای اصلی تبدیل شده است. محدودیت شدید در ارتباطات باعث شده اطلاعات دقیقی از وضعیت بازداشتشدگان در دسترس نباشد. در عین حال، گزارشهایی از کمبود امکانات اولیه مانند آب و دارو در برخی مراکز نگهداری منتشر شده است.
نگرانیها زمانی جدیتر میشود که برخی منابع از افزایش حضور نیروهای ویژه در اطراف زندانها خبر میدهند؛ اقدامی که از سوی تحلیلگران بهعنوان آمادگی برای کنترل احتمالی ناآرامیها در داخل زندانها تفسیر شده است.
در این میان، خانوادههای برخی زندانیان سیاسی نیز با ابراز نگرانی از وضعیت عزیزانشان، نسبت به احتمال صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، هشدار دادهاند. به گفته آنها، فضای فعلی میتواند روند دادرسی عادلانه را با چالش جدی مواجه کند.
همچنین گزارشهایی از افزایش فشارهای امنیتی در مناطق اتنیکی، بهویژه در مناطق کردنشین، منتشر شده است. در این مناطق، علاوه بر بازداشتهای گسترده، اطلاعات محدودی درباره محل نگهداری افراد وجود دارد که این موضوع بر نگرانیها افزوده است.
فعالان حقوق بشر بر این باورند که در شرایط جنگی، توجه جامعه جهانی به مسائل حقوق بشری کاهش مییابد و همین مسئله میتواند زمینه را برای تشدید برخوردها فراهم کند. به گفته آنها، احتمال دارد از فضای موجود برای اعمال مجازاتهای سنگین و ایجاد فضای رعب در جامعه استفاده شود.
در همین راستا، این نهادها از جامعه بینالمللی خواستهاند موضوع بازداشتها و احتمال اجرای احکام اعدام را بهطور جدی پیگیری کرده و آن را در اولویت تعاملات دیپلماتیک قرار دهند.