همزمان با ادامه محدودیتهای اینترنتی در ایران، نهاد ناظر بر اختلالهای اینترنتی «نتبلاکس» اعلام کرد شهروندان ایرانی طی بخش بزرگی از سال ۲۰۲۶ دسترسی گسترده و عادی به اینترنت جهانی نداشتهاند؛ وضعیتی که به گفته فعالان اقتصادی و صنفی، خسارت سنگینی به کسبوکارها، آموزش و زندگی روزمره مردم وارد کرده است.
نتبلاکس، سازمانی که وضعیت دسترسی به اینترنت در کشورهای مختلف را رصد میکند، اعلام کرده محدودیتهای گسترده اینترنت در ایران وارد شصتوهشتمین روز متوالی شده و میلیونها نفر همچنان از دسترسی عادی به اینترنت جهانی محروم هستند.
بر اساس ارزیابی این نهاد، کاربران ایرانی در حدود ۷۰ درصد سال ۲۰۲۶ یا به اینترنت آزاد دسترسی نداشتهاند یا تنها از اتصال بسیار محدود و کنترلشده استفاده کردهاند. نتبلاکس همچنین اشاره کرده که برخی کاربران از ماهها قبل عملاً از اینترنت بینالمللی جدا شدهاند.
در حالی که دسترسی عمومی به اینترنت همچنان محدود است، طی هفتههای اخیر موضوع «اینترنت پرو» یا اینترنت ویژه برای برخی گروهها، واکنشهای گستردهای در ایران به همراه داشته است. منتقدان میگویند این مدل، نوعی اینترنت طبقاتی ایجاد کرده که در آن تنها برخی افراد یا مشاغل خاص امکان دسترسی بهتر به اینترنت جهانی را دارند.
فعالان حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال هشدار دادهاند ادامه این وضعیت، بسیاری از کسبوکارهای آنلاین و استارتآپها را در آستانه تعطیلی قرار داده است. به گفته انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی، مهاجرت نیروهای متخصص، توقف سرمایهگذاری و اخراج گسترده کارکنان، تنها بخشی از پیامدهای این محدودیتهاست.
همزمان گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد برخی کاربران برای چند دقیقه اتصال بدون فیلتر، مجبور به پرداخت مبالغ سنگین شدهاند. همین موضوع باعث شده بسیاری از شهروندان از شکلگیری بازار غیررسمی فروش اینترنت آزاد انتقاد کنند.
قطع و اختلال طولانیمدت اینترنت فقط به اقتصاد دیجیتال محدود نمانده و دانشگاهها، پژوهشگران و دانشجویان را نیز با مشکلات جدی روبهرو کرده است. برخی استادان دانشگاه گفتهاند دسترسی محدود به منابع علمی و سرویسهای بینالمللی، روند آموزش و فعالیتهای پژوهشی را مختل کرده است.
کارشناسان اجتماعی نیز نسبت به پیامدهای روانی ادامه این وضعیت هشدار دادهاند و میگویند افزایش احساس تبعیض، ناامیدی، فشار روانی و انزوای اجتماعی از نتایج مستقیم محدودیت گسترده اینترنت در جامعه است.
در این میان، شماری از فعالان حوزه فناوری و فریلنسرها برای حفظ ارتباط کاری با مشتریان خارجی، به کشورهای همسایه مانند ترکیه و ارمنستان رفتهاند تا بتوانند فعالیت حرفهای خود را ادامه دهند؛ اقدامی که به گفته آنها هزینه سنگینی به زندگی و آینده شغلیشان تحمیل کرده است.
