گزارش ویژه رویترز نشان میدهد جمهوری اسلامی با ایجاد شبکهای از بازرسیها، توافقهای سیاسی و کنترلهای امنیتی، عملا مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز را در دست گرفته و برخی کشورها و شرکتهای کشتیرانی برای عبور ایمن ناچار به هماهنگی با تهران شدهاند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی نوشت جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر سازوکاری چندلایه برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده؛ مسیری حیاتی که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
بر اساس این گزارش، کشتیها برای عبور از تنگه هرمز باید مراحل مختلفی از تایید امنیتی، بررسی وابستگیها و در برخی موارد توافقهای دولتی با تهران را پشت سر بگذارند.
رویترز با استناد به گفتوگو با بیش از ۲۰ مقام دریایی، امنیتی و دولتی گزارش داد سپاه پاسداران نقش اصلی را در این روند ایفا میکند و مسیرهای عبور کشتیها را کنترل میکند.
در یکی از نمونهها، نفتکش «آگیوس فانوریوس ۱» که حامل نفت عراق و عازم ویتنام بود، پس از توافقی میان دولت عراق و جمهوری اسلامی اجازه عبور از تنگه هرمز را دریافت کرد.
این نفتکش هنگام عبور، از مسیرهایی نزدیک سواحل ایران و میان ایستهای بازرسی مستقر در جزایر ایرانی عبور کرد و حتی مدتی توسط قایقهای تندروی سپاه متوقف شد.
به نوشته رویترز، جمهوری اسلامی اکنون به کشتیها بر اساس روابط سیاسی کشورها اولویت میدهد؛ بهطوری که کشتیهای مرتبط با چین و روسیه در اولویت قرار دارند و برخی کشورها از طریق توافقهای مستقیم دولتی مجوز عبور دریافت میکنند.
این گزارش همچنین میگوید برخی شرکتهای کشتیرانی برای دریافت عبور امن، مبالغی تا بیش از ۱۵۰ هزار دلار پرداخت کردهاند؛ هرچند رویترز نتوانسته این ارقام را بهطور مستقل تایید کند.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر هشدار داده بود هرگونه پرداخت یا دریافت تضمین از جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه هرمز میتواند ناقض تحریمهای آمریکا باشد.
طبق این گزارش، جمهوری اسلامی نهادی تازه با عنوان «سازمان تنگه خلیج فارس» ایجاد کرده که مسئول بررسی مدارک کشتیها، اخذ مجوز و دریافت هزینههای مربوط به عبور است.
کشتیها موظفاند اطلاعات کاملی درباره محموله، مالک، ملیت خدمه و مقصد خود ارائه دهند و سپاه پاسداران پس از بررسی، درباره اجازه عبور تصمیم میگیرد.
رویترز نوشت بسیاری از کشتیها هنگام عبور مجبور به خاموش کردن سیستمهای موقعیتیاب و پیروی دقیق از مسیرهای تعیینشده توسط نیروهای ایرانی هستند.
همزمان، نیروی دریایی آمریکا نیز در واکنش به افزایش کنترل ایران، محاصرهای علیه کشتیها و محمولههای مرتبط با جمهوری اسلامی ایجاد کرده و برخی نفتکشها پس از عبور از هرمز، توسط نیروهای آمریکایی متوقف و بازرسی شدهاند.
کارشناسان امنیتی به رویترز گفتهاند آنچه اکنون در تنگه هرمز رخ میدهد، به معنای شکلگیری «نظم جدید» در این گذرگاه راهبردی است؛ وضعیتی که در آن عبور کشتیها بیش از هر زمان دیگری به تصمیم و موافقت جمهوری اسلامی وابسته شده است.