در شرایطی که تنش‌های نظامی در منطقه خاورمیانه به بالاترین سطح در ماه‌های اخیر رسیده، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، اعلام کرده که واشینگتن و تهران طی روزهای گذشته وارد گفت‌وگوهایی «سازنده» شده‌اند؛ موضوعی که به گفته او باعث شده دستور تعویق حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران صادر شود.

ترامپ روز دوشنبه سوم فروردین در پیامی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال نوشت که دو طرف طی ۴۸ ساعت گذشته مذاکراتی «عمیق، مفصل و مثبت» درباره پایان دادن به خصومت‌ها در خاورمیانه داشته‌اند. او با اشاره به فضای این گفت‌وگوها تأکید کرد که دستور داده هرگونه اقدام نظامی علیه نیروگاه‌ها و تاسیسات انرژی ایران به مدت پنج روز متوقف شود؛ تصمیمی که به گفته او، مشروط به ادامه موفقیت‌آمیز این تماس‌ها خواهد بود.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترامپ پیش‌تر ضرب‌الاجلی برای بازگشایی کامل تنگه هرمز تعیین کرده و هشدار داده بود در صورت بی‌نتیجه ماندن آن، زیرساخت‌های حیاتی ایران هدف حمله قرار خواهند گرفت. هم‌زمان، جمهوری اسلامی نیز تهدید کرده بود در صورت حمله آمریکا، پاسخ تهران می‌تواند زیرساخت‌های انرژی در سراسر منطقه را دربر بگیرد.

اعلام تعویق حمله از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا، واکنش فوری بازارهای جهانی را به‌دنبال داشت و باعث کاهش قیمت نفت شد؛ موضوعی که نشان‌دهنده حساسیت بازار انرژی به تحولات سیاسی و نظامی در خلیج فارس است.

با این حال، مقام‌های جمهوری اسلامی روایت متفاوتی ارائه داده‌اند. وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که ادعای ترامپ درباره مذاکره، واقعیت ندارد و این سخنان در راستای تلاش برای کاهش فشار بازار انرژی و خرید زمان برای برنامه‌های نظامی آمریکا مطرح شده است.

هم‌زمان، رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران به نقل از منابع آگاه گزارش دادند که هیچ‌گونه تماس مستقیم یا غیرمستقیمی میان تهران و واشینگتن برقرار نشده و ادعاهای مطرح‌شده از سوی ترامپ، بخشی از یک «عملیات روانی» است. در این روایت، عقب‌نشینی آمریکا از حمله، نه نتیجه پیشرفت دیپلماتیک، بلکه ناشی از نگرانی از پاسخ متقابل ایران عنوان شده است.

در شرایط فعلی، هنوز مشخص نیست تماس‌هایی که ترامپ به آن اشاره کرده از چه کانالی و در چه سطحی انجام شده است. این ابهام، در کنار تکذیب رسمی تهران، باعث شده چشم‌انداز تحولات پیش‌رو همچنان نامشخص باقی بماند.

با این حال، آنچه روشن است این است که تعویق موقت حمله، هرچند کوتاه‌مدت، از شدت تنش فوری کاسته و فرصتی محدود برای کاهش بحران فراهم کرده است؛ فرصتی که در صورت شکست مسیرهای دیپلماتیک، می‌تواند به‌سرعت جای خود را به مرحله‌ای تازه از درگیری‌های نظامی بدهد.