در میانه تشدید تنشها میان ایران و ایالات متحده، ترکیه از واشینگتن خواسته است اختلافات خود با تهران را بهصورت مرحلهبهمرحله حلوفصل کند و از پیگیری همزمان همه پروندهها در قالب یک توافق بزرگ پرهیز کند. این موضعگیری در حالی مطرح میشود که مقامهای ترک میگویند ایران آمادگی خود را برای ورود به مذاکرات درباره برنامه هستهای اعلام کرده است.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در گفتوگویی رسانهای تأکید کرده است که رویکرد گامبهگام میتواند فضای گفتوگو را تسهیل کند و از افزایش تنشها جلوگیری کند. به گفته او، تلاش برای حل همه اختلافات در یک بسته واحد، ممکن است روند دیپلماسی را پیچیدهتر کرده و به بیاعتمادی بیشتر منجر شود.
فیدان همچنین با اشاره به شرایط حساس منطقه، هرگونه اقدام نظامی علیه ایران را اشتباه توصیف کرده و هشدار داده است که درگیری تازه میتواند پیامدهای گستردهای برای خاورمیانه به همراه داشته باشد. ترکیه در سالهای اخیر تلاش کرده خود را بهعنوان یکی از بازیگران میانجی در بحرانهای منطقهای معرفی کند و در این چارچوب، بر راهحلهای دیپلماتیک تأکید دارد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، طی روزهای گذشته بار دیگر ایران را تهدید کرده و از اعزام یک «ناوگان عظیم» نظامی به منطقه سخن گفته است. ترامپ هشدار داده که اگر تهران درباره برنامه هستهای به توافق نرسد، با پیامدهای شدیدتری روبهرو خواهد شد؛ موضعی که نگرانیها درباره احتمال تشدید درگیری را افزایش داده است.
در سوی دیگر، مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که گفتوگو تنها در فضایی بدون تهدید و بر پایه احترام متقابل امکانپذیر است. همزمان، ایران با اعتراضات داخلی و فشارهای فزاینده بینالمللی روبهروست؛ موضوعی که به گفته ناظران، بر محاسبات دیپلماتیک همه طرفها تأثیر گذاشته است.
تحلیلگران معتقدند پیشنهاد ترکیه برای حل اختلافات بهصورت مرحلهای، تلاشی برای کاهش ریسک درگیری نظامی و باز نگهداشتن مسیر دیپلماسی است. این رویکرد میتواند ابتدا بر پرونده هستهای تمرکز کند و سپس به سایر مسائل مورد اختلاف بپردازد؛ مسیری که از نظر آنکارا واقعبینانهتر و کمهزینهتر از یک توافق جامع و فوری است.
در شرایطی که تنش میان تهران و واشینگتن یکی از محورهای اصلی تحولات سیاسی منطقه به شمار میرود، موضع ترکیه نشاندهنده نگرانی فزاینده کشورهای منطقه از پیامدهای یک بحران کنترلنشده و تلاش برای جلوگیری از ورود خاورمیانه به مرحلهای تازه از بیثباتی است.