ویدا ربانی، روزنامهنگار و فعال رسانهای ایرانی که از سال ۲۰۲۲ در ایران بازداشت و محکوم شده است، بار دیگر در کانون توجه رسانهها و سازمانهای حقوق بشری قرار گرفته است. در تازهترین گزارشهای منتشرشده از سوی خانواده، سازمانهای بینالمللی و رسانههای حقوق بشر، اتهامات جدی مبنی بر خشونت فیزیکی و آزار در دوران بازداشت علیه او مطرح شده است.
بر اساس گزارش انجمن بینالمللی خبرنگاران و منابع خبری معتبر، ربانی در ۳ اکتبر ۲۰۲۴ هنگام بازگشت به زندان اوین پس از مرخصی پزشکی، در جریان جستجوی بدنی توسط مأموران زندان مورد آزار و تعرض جنسی قرار گرفته است. این اقدامات، از جمله بدرفتاری، توهین و خشونت فیزیکی در بدنه جستجو گزارش شده است که باعث نارضایتی گسترده در میان فعالان حقوق بشر و رسانهای شده است.
خانواده ربانی اعلام کردهاند که او بارها در دوران بازداشت با خشونت فیزیکی مواجه شده و حتی اعتراض او به این رفتار باعث مجازاتهای انضباطی و محرومیت از آزادی مشروط یا مرخصیهای بعدی شده است. برخی منابع مدعیاند که او حتی در جریان بازجوییها ضربه فیزیکی دیده است.
ربانی که سابقه همکاری با نشریات اصلاحطلب از جمله «سدا» و «شرق» را داشته، در سپتامبر ۲۰۲۲ در پی اعتراضات گسترده پس از مرگ مهسا (ژینا) امینی بازداشت شد. دادگاه انقلاب تهران او را به هفت سال و سه ماه حبس به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» محکوم کرد.
این روزنامهنگار پیشتر نیز به دلیل فعالیت رسانهای و حضور در شبکه اجتماعی کلابهاوس در ۲۰۲۲ با اتهامات مشابه مواجه و محکوم شده بود. او همچنین از مشکلات جدی سلامتی از جمله آسم، مشکلات عصبی و سردردهای مزمن رنج میبرد که حتی موجب مرخصی پزشکی او در می ۲۰۲۳ شد و پس از بازگشت به زندان شرایط سختتری را تجربه کرد.
اتهامات اخیر علیه مأموران زندان، از جمله آزار جنسی و بدرفتاری فیزیکی، با واکنشهای گسترده سازمانهای بینالمللی حقوق بشری مواجه شده است. اتحادیه روزنامهنگاران و اتحادیه ملی روزنامهنگاران (NUJ) این رفتارها را نقض فاحش حقوق بشر و آزادی رسانهای توصیف کرده و خواستار پایان دادن به سرکوب خبرنگاران زندانی و آزادی ربانی و دیگر فعالان رسانهای شدهاند.
همچنین، گزارشها حاکی است که ربانی، در صورت انتقال به زندان قرچک، تهدید به اعتصاب غذا کرده بود تا به اعتراض به شرایط نامناسب نگهداری و سختگیریهای قضایی واکنش نشان دهد.
وضعیت ویدا ربانی یکی از برجستهترین نمونههای فشار بر روزنامهنگاران و فعالان رسانهای در ایران است که همواره مورد انتقاد جامعه جهانی برای نقض آزادی بیان و حقوق بشر قرار گرفته است.