خبرگزاری Reuters به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که ارتش United States Department of Defense در حال آمادهسازی سناریوهایی برای یک عملیات احتمالی چند هفتهای علیه ایران است؛ گزارشی که اگرچه هنوز با تأیید رسمی کاخ سفید همراه نشده، اما بار دیگر سایه تنش نظامی را بر معادلات منطقهای پررنگ کرده است.
بر اساس این گزارش، برنامهریزیهای انجامشده شامل آرایش مجدد نیروها، آمادهباش برخی یگانهای دریایی و هوایی و بررسی گزینههای عملیاتی محدود اما مستمر است. به گفته منابع رویترز، این سناریوها بیشتر در چارچوب «بازدارندگی تقویتشده» تعریف شدهاند و به معنای تصمیم قطعی برای آغاز درگیری نیستند.
واشنگتن در ماههای اخیر بارها نسبت به آنچه «تهدید منافع آمریکا و متحدانش در منطقه» خوانده، هشدار داده است. در مقابل، مقامهای ایرانی نیز تأکید کردهاند که هرگونه اقدام نظامی با پاسخ متقابل روبهرو خواهد شد. در چنین فضایی، گزارش رویترز بیش از آنکه اعلام یک جنگ قریبالوقوع باشد، نشانهای از مرحلهای جدید در مدیریت بحران است؛ مرحلهای که در آن نمایش آمادگی، خود بخشی از پیام سیاسی محسوب میشود.
از منظر تحلیلی، تجربه سالهای گذشته نشان داده که در روابط تهران و واشنگتن، فاصله میان «آمادهسازی نظامی» و «اقدام عملی» همواره با محاسبات پیچیده سیاسی پر شده است. بسیاری از تحرکات نظامی، بیش از آنکه مقدمه حمله باشند، ابزار فشار در میز مذاکره یا وسیلهای برای ارسال پیام بازدارندهاند.
با این حال، تفاوت امروز با دورههای پیشین در چند نکته است:
نخست، همزمانی این تحولات با جنگ اوکراین و درگیریهای منطقهای؛
دوم، افزایش حساسیت بازارهای انرژی نسبت به هر نشانهای از بیثباتی در خلیج فارس؛
و سوم، فضای داخلی آمریکا که در آستانه تصمیمهای سیاسی مهم قرار دارد.
اگر عملیات احتمالی مورد اشاره رویترز صرفاً محدود و زماندار باشد، احتمالاً هدف آن ارسال پیامی مشخص به تهران خواهد بود؛ اما هر اقدام نظامی—even محدود—در منطقهای با این سطح از تنش میتواند به چرخهای از واکنش و ضدواکنش منجر شود.
در حال حاضر، مقامهای رسمی آمریکا از اظهار نظر مستقیم درباره جزئیات گزارش خودداری کردهاند و تأکید دارند که «همه گزینهها روی میز است»—عبارتی که سالهاست در ادبیات دیپلماتیک واشنگتن تکرار میشود.
واقعیت این است که خاورمیانه در نقطهای ایستاده که حتی خبر «آمادهسازی» نیز میتواند بازارها، دیپلماسی و افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. آنچه اکنون اهمیت دارد، نه فقط تحرکات نظامی، بلکه کانالهای ارتباطی پشتپردهای است که میتواند از تبدیل این آمادهباش به درگیری مستقیم جلوگیری کند.
گزارشهای تکمیلی و واکنش رسمی تهران و واشنگتن، در صورت انتشار، میتواند تصویر دقیقتری از این تحولات ارائه دهد.