روزنامه نیویورک پست در تحلیلی تازه نوشت مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی، جمهوری اسلامی ایران را در مسیر تضعیف تدریجی و تغییر ساختاری قرار داده است.
این روزنامه با اشاره به تحولات اخیر، از جمله تنشهای نظامی میان ایران و ایالات متحده، گزارش داد که برخی تحلیلگران معتقدند ترکیبی از فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، شرایط را برای دگرگونی در ساختار قدرت ایران فراهم کرده است.
در این تحلیل به اظهارات اخیر دونالد ترامپ نیز اشاره شده که گفته بود «تغییر رژیم رخ داده است»؛ سخنانی که با واکنش انتقادی برخی ناظران روبهرو شد. با این حال، نویسنده تأکید میکند منتقدان، مفهوم تغییر رژیم را بیش از حد محدود و صرفاً معطوف به مداخله نظامی یا تغییر ناگهانی قدرت میدانند.
تضعیف سه ستون اصلی قدرت
به نوشته نیویورکپست، جمهوری اسلامی بهعنوان یک نظام ایدئولوژیک بر سه پایه اصلی استوار است:
- ایدئولوژی
- شبکههای وفاداری
- دستگاه سرکوب
این تحلیل تأکید میکند تضعیف همزمان این سه مؤلفه میتواند به فروپاشی تدریجی ساختار حاکمیت منجر شود.
نشانههای فرسایش پیش از درگیری نظامی
در ادامه آمده است که نشانههای این روند حتی پیش از تشدید درگیریهای اخیر نیز قابل مشاهده بوده؛ از جمله:
- کاهش نفوذ منطقهای
- آشکار شدن ضعفهای دفاعی
- بحران اقتصادی ناشی از تحریمها
- تداوم موجهای اعتراضی داخلی
در این میان، طرح موضوع جانشینی مجتبی خامنهای نیز بهعنوان نشانهای از بحران مشروعیت درون ساختار قدرت ارزیابی شده؛ موضوعی که به گفته تحلیلگر، با اصول اولیه نظام مبنی بر نفی حکومت موروثی در تضاد است.
تشدید فشار خارجی و انزوای منطقهای
این تحلیل همچنین به کاهش حمایت منطقهای از تهران و افزایش هماهنگی برخی کشورهای عربی با آمریکا اشاره کرده و آن را نشانهای از انزوای فزاینده جمهوری اسلامی دانسته است.
به نوشته نیویورکپست، حملات نظامی اخیر آمریکا و اسرائیل اگرچه آغازگر این روند نبودهاند، اما موجب تسریع تضعیف توان نظامی و ساختار فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شدهاند؛ نهادی که همچنان توان واکنش دارد، اما به گفته تحلیلگر، دیگر از قدرت و تسلط گذشته برخوردار نیست.
نقش تعیینکننده جامعه ایران
در بخش دیگری از این گزارش، جامعه ایران بهعنوان «عامل کلیدی» در تحولات آینده معرفی شده است. به باور نویسنده، در صورت بروز نشانههای جدی ضعف در حاکمیت، اعتراضات مردمی میتواند به عاملی شتابدهنده در مسیر تغییر تبدیل شود.
هشدار درباره فرصت محدود
در پایان، این تحلیل تأکید میکند که فشار نظامی بهتنهایی کافی نیست و ایالات متحده باید مسیرهای مالی باقیمانده جمهوری اسلامی، از جمله شبکههای غیررسمی را نیز هدف قرار دهد.
نویسنده هشدار میدهد فرصت موجود برای تأثیرگذاری محدود است و در صورت عدم تداوم فشارها، ممکن است امکان ایجاد تغییرات پایدار از دست برود.