حمله به مجتمع پتروشیمی کارون در ماهشهر، یکی از مهمترین قطبهای تولید مواد شیمیایی ایران، نگرانیهایی را درباره اختلال در زنجیره تولید صنعتی و صادرات محصولات پتروشیمی ایجاد کرده است. این مجتمع علاوه بر نقش اقتصادی، به دلیل ارتباطات مالی و صنعتی با نهادهای وابسته به سپاه پاسداران، همواره مورد توجه تحریمها و مناقشات بینالمللی بوده است.
صبح دوشنبه ۱۸ خرداد، مقامهای محلی خوزستان از حمله به مجتمع پتروشیمی کارون در منطقه ماهشهر خبر دادند؛ یکی از مهمترین واحدهای تولید مواد شیمیایی پیشرفته در ایران که نقش کلیدی در صنایع داخلی و صادرات محصولات پتروشیمی دارد.
پتروشیمی کارون زیرمجموعه هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس است؛ مجموعهای که به عنوان بزرگترین هلدینگ پتروشیمی کشور شناخته میشود و سهم قابل توجهی از صادرات محصولات پتروشیمی ایران را در اختیار دارد.
این هلدینگ در سالهای گذشته به دلیل همکاریهای گسترده با قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا و برخی نهادهای وابسته به سپاه پاسداران، در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفت. مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند بخشی از درآمدهای حاصل از فعالیت این مجموعه به شبکههای اقتصادی وابسته به سپاه منتقل میشود.
از منظر صنعتی، پتروشیمی کارون جایگاه ویژهای در اقتصاد ایران دارد. این مجتمع نخستین و بزرگترین تولیدکننده ایزوسیانات در خاورمیانه به شمار میرود؛ مادهای استراتژیک که در تولید انواع پلییورتان، فومهای صنعتی، عایقهای ساختمانی، چسبها، رنگها، قطعات خودرو، مبلمان، تشک و بسیاری از محصولات مصرفی کاربرد دارد.
کارشناسان میگویند آسیب به واحدهای کلیدی این مجتمع، بهویژه بخش تولید کلر و مواد واسطهای، میتواند زنجیره تولید بسیاری از صنایع پاییندستی را با اختلال مواجه کند. توقف تولید برخی مواد اولیه در کارون ممکن است بر صنایع ساختمانی، خودروسازی، لوازم خانگی و تولید تجهیزات صنعتی تأثیر بگذارد.
در کنار نقش اقتصادی، برخی گزارشهای بینالمللی طی سالهای گذشته به استفاده احتمالی از بخشی از مواد شیمیایی تولیدی در مجتمعهای پتروشیمی جنوب ایران در زنجیره تأمین صنایع دفاعی و موشکی جمهوری اسلامی اشاره کردهاند. اسرائیل نیز در حملات قبلی خود به تأسیسات صنعتی ماهشهر مدعی شده بود برخی از این مراکز در تأمین مواد مورد نیاز برنامه موشکی ایران نقش دارند.
با این حال، بخش عمده تولیدات پتروشیمی کارون کاربردهای غیرنظامی داشته و به صنایع مختلف داخلی و بازارهای صادراتی اختصاص دارد. این مجتمع سالانه بخشی از محصولات خود را به کشورهایی مانند هند، ترکیه، روسیه و برخی کشورهای منطقه صادر میکند و از منابع مهم ارزآوری صنعت پتروشیمی ایران به شمار میرود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند هرگونه آسیب جدی به زیرساختهای پتروشیمی کارون میتواند علاوه بر کاهش ظرفیت تولید، بر صادرات محصولات شیمیایی ایران نیز تأثیر بگذارد و زنجیره تأمین مواد اولیه دهها صنعت وابسته را با چالش مواجه کند.
در حال حاضر ابعاد دقیق خسارتهای واردشده به این مجتمع و میزان تأثیر آن بر روند تولید و صادرات هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است.