عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به تهدید آمریکا برای اعمال تحریمهای جدید علیه تهران گفت این اقدامات نشانه «استیصال» واشینگتن است و به نتیجه نخواهد رسید. این اظهارات در آستانه اعلام بسته تحریمی جدید آمریکا مطرح شده؛ اقدامی که دولت دونالد ترامپ آن را سختترین تحریمهای تاریخ علیه ایران توصیف کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه در واکنش به تهدید دولت دونالد ترامپ برای اعمال تحریمهای تازه علیه جمهوری اسلامی، این اقدام را نشانه درماندگی و تکرار سیاستهای قبلی واشینگتن دانست و گفت تحریمهای جدید نیز مانند اقدامات پیشین آمریکا شکست خواهند خورد.
به گزارش رویترز، دولت آمریکا قرار است روز دوشنبه جزئیات تحریمهای جدید علیه ایران را اعلام کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، قرار است در یک نشست خبری درباره این اقدامات توضیح دهد و پیشتر گفته بود واشینگتن قصد دارد سختترین تحریمهای تاریخ خود علیه جمهوری اسلامی را اعمال کند.
عراقچی در پیامی ویدیویی که در تلگرام منتشر کرد، گفت تغییر تمرکز آمریکا از عملیات نظامی به فشارهای اقتصادی نشان میدهد واشینگتن دوباره به سراغ طرحهایی رفته که پیشتر نیز نتیجهای برای آن نداشته است. او تأکید کرد تهران از این فشارها هراسی ندارد و خواستار آن شد که آمریکا برای رسیدن به راهحل، با ایران با احترام و بر مبنای آنچه او «عدالت و عزت» خواند، گفتوگو کند.
این موضعگیری در شرایطی صورت گرفته که اقتصاد ایران پس از ماهها درگیری نظامی، تحریمهای طولانیمدت و اختلال در تجارت خارجی با فشار شدیدی مواجه است. همزمان، وضعیت تردد کشتیها در تنگه هرمز بهشدت مختل شده و کاهش عبور نفتکشها از این مسیر مهم، بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
دولت ترامپ علاوه بر هدف قرار دادن اقتصاد ایران، از کشورهای دیگر نیز خواسته است در فشار اقتصادی علیه تهران با واشینگتن همراه شوند. رئیسجمهور آمریکا هشدار داده کشورهایی که به ایران نوعی «راه نجات» اقتصادی ارائه کنند، ممکن است با پیامدهای اقتصادی روبهرو شوند.
چین در این میان اهمیت ویژهای دارد، زیرا بخش عمده نفت صادراتی ایران به این کشور میرود. واشینگتن از پکن خواسته است در اجرای فشارهای جدید علیه تهران همکاری کند، اما چین اعلام کرده تحریم و فشار اقتصادی راهحل بحران نیست و از طرفهای درگیر خواسته است از مسیر سیاسی و دیپلماتیک برای حل اختلافات استفاده کنند.
در تهران نیز موضع مقامهای جمهوری اسلامی، با وجود اختلاف در لحن، همچنان بر مقاومت در برابر فشار آمریکا استوار است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، روز شنبه گفت ایران پیامهای متعددی از کشورهای منطقه درباره ایجاد ترتیبات جدید امنیتی و همکاری اقتصادی دریافت کرده است؛ هرچند او مشخص نکرد منظورش کدام کشورها هستند.
قالیباف همچنین خواستار شکلگیری یک ساختار امنیتی منطقهای مستقل شد و آمریکا را متهم کرد که امنیت متحدان خود در منطقه را به دلیل حمایت از اسرائیل در معرض خطر قرار داده است.
در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، موضعی متفاوت در لحن اتخاذ کرده و بر ضرورت یافتن راهحل دیپلماتیک تأکید کرده است. او گفته بود بهتر است جنگ در شرایطی پایان یابد که ایران از نظر خودش در موقعیت قدرت قرار دارد و میتواند با حفظ «عزت» به بحران پایان دهد.
یکی از مهمترین نقاط اختلاف میان تهران و واشینگتن همچنان تنگه هرمز است. کاهش شدید رفتوآمد کشتیها از این آبراه که پیش از جنگ یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت و گاز جهان بود، فشار بیشتری بر بازار انرژی وارد کرده است. بر اساس دادههای کپلر که رویترز به آن استناد کرده، در یکی از روزهای اخیر تنها هفت کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردهاند و هیچ نفتکش بسیار بزرگ یا کشتی حمل گاز طبیعی مایع در میان آنها نبوده است.
همزمان، قرار است عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز دوشنبه به تهران سفر کند. پاکستان در ماههای اخیر تلاش کرده است در روند میانجیگری میان ایران و آمریکا نقش ایفا کند. موضوع تحریمهای جدید آمریکا و تحولات مربوط به بحران منطقه از جمله محورهای مورد انتظار در این سفر اعلام شده است.
اهمیت سفر منیر زمانی بیشتر میشود که با اعلام قریبالوقوع بسته تحریمی جدید آمریکا همزمان شده است. بنابراین، تهران در آستانه تصمیم واشینگتن برای افزایش فشار اقتصادی، از یک سو بر مقاومت در برابر تحریمها تأکید میکند و از سوی دیگر همچنان از امکان حل بحران از مسیر دیپلماتیک سخن میگوید.
در مقابل، دولت ترامپ معتقد است فشار اقتصادی میتواند تهران را به پذیرش خواستههای واشینگتن وادار کند. با این حال، ایران اعلام کرده تحریمهای جدید نیز مانند اقدامات گذشته قادر به تغییر موضع جمهوری اسلامی نخواهد بود.
در نتیجه، روز دوشنبه میتواند نقطه عطف تازهای در بحران میان ایران و آمریکا باشد؛ زیرا همزمان با اعلام جزئیات تحریمهای جدید واشینگتن، مقام ارشد نظامی پاکستان در تهران حضور خواهد داشت و مسیرهای احتمالی برای کاهش تنش نیز در حال بررسی است.